جهالت و نادانی حکمفرما بود . و افراد بشر بموجب جهالت و نادانی‌ موجبات نیستی خود را فراهم می‌کردند ، تعادل و توازن را در زندگی بهم‌ می‌زدند . اما پس از روشن شدن فضای جهان بنور علم و دانش دیگر خطری‌ نیست . متأسفانه این خیال ، خیال باطلی است . خطراتی که به اصطلاح در عصر علم‌ و دانش برای بشریت است از خطرات عصرهای پیشین کمتر نیست ، بیشتر است و عظیم تر است . اشتباه است اگر خیال کنیم منشأ انحرافات بشر همیشه نادانی بوده است‌ . علماء اخلاق و تربیت همواره این مسأله را طرح کرده و می‌کنند که آیا تنها منشأ انحرافات بشر نادانی است ؟ و بنابراین " تعلیم " کافی است‌ برای مبارزه با انحرافات و یا اینکه نادانی یکی از علل انحرافات بشر است . انحرافات بشر بیشتر از ناحیه غرائز و تمایلات مهار نشده است ، از ناحیه شهوت و غضب است : از ناحیه افزون طلبی ، جاه طلبی ، برتری‌ طلبی ، لذت طلبی و بالاخره نفس پرستی و نفع پرستی است . بدون شک نظریه‌ دوم صحیح است . اکنون ببینیم در عصر ما که به اصطلاح عصر علم و دانش است غرائز بشر ، شهوت و غضب بشر ، حس جاه طلبی و برتری طلبی بشر ، حس افزون طلبی بشر ، حس استخدام و استثمار بشر ، نفس پرستی و نفع پرستی بشر ، و بالاخره‌ ستمگری بشر در چه حالی است ؟ آیا در پرتو علم همه اینها ساکن و آرام شده‌ و روح عدالت ، و تقوا ، و رضا بحق خود و حد خود ، و عفاف ، و راستی و درستی جایگزین آن شده است یا کار کاملا بر عکس