باشتباه خیال کرد که روان ناخودآگاه فقط از عناصر مطرود از شعور ظاهر تشکیل می‌گردد . خیر ، روان ناخود آگاه جزء سرشت بشر است ، عناصر رانده‌ شده می‌روند آنجا و به آن ملحق می‌شوند ، دین جزء اموری است که در روان‌ ناخود آگاه بشر بطور فطری و طبیعی وجود دارد . روانشناس و فیلسوف معروف امریکائی ویلیام جیمز کتابی نوشته که خیال‌ می‌کنم بنام " دین و روان " چاپ شده ، من چاپ شده آنرا ندیده‌ام در ٥ یا ٦ سال پیش که یکی از دوستان آنرا ترجمه کرده بود نسخه خطی ترجمه را آورد پیش من که ببینمش ، ترجمه اش را آن وقت خواندم ، در آن موقع‌ هنوز اسمی روی کتاب نگذاشته بود ، شنیده‌ام حالا چاپ شده . ویلیام جیمز روان شناسی تجربی را بسبک مخصوص خود ابداع کرده است و روی مسائل روانی‌ مذهبی سالها مطالعه کرده ، سالها افراد را ، بیماران را و غیر بیماران را مورد تجربه و آزمایش قرار داده و روی ایشان مطالعه کرده است . این شخص‌ در کتاب خود می‌گوید : درست است که سرچشمه بسیاری از امیال درونی ما امور مادی طبیعی است ، ولی بسیاری از آنها هم از دنیائی ماورای این دنیا سرچشمه می‌گیرد . او همچنین می‌گوید : دلیل اینکه اصولا بسیاری از کارهای‌ بشر با حسابهای مادی جور در نمی آید همین است . می‌گوید : من در هر امر " مذهبی " همیشه نوعی وقار و صمیمیت ، وجد و لطف ، محبت و ایثار می‌بینم ، حالات روانی مذهبی خواصی دارد که آن خواص با هیچ حالت از حالات بشر تطبیق