تابع چه کشوری است ؟ اشاره باین است که نوعی آگاهی دیگر و شناسائی دیگر هست غیر از این نوع آگاهی دیگر و شناسائی دیگر هست غیر از این نوع‌ آگاهی و شناسائی خود ، کودک در حال کودکی آن آگاهی و شناسائی رابخود ندارد اگر چه ای بسا انسانهائی که هفتاد سال و هشتاد سال و نود سال عمر می‌کنند و می‌میرند ولی خودشان را نمی‌شناسند . نه خود فردی خودشان را می‌شناسند و نه خود ملی خودشان را می‌شناسند ، نه خود انسانی خودشان را می‌شناسند و نه خود اسلامی خودشان را می‌شناسند . مقصود اینست که مردم ما اجمالا بنوعی دیگر از شناخت نسبت بخود و شئون و حیثیات و شخصیت خود توجه داشته‌اند .

شرایط و امکان رشد

از اینجا معلوم شد که در مسأله رشد ، اول چیزی که لازم است مسئله‌ شناخت است . ما می‌خواهیم رشد بدست آوریم ، می‌خواهیم لیاقت نگهداری و بهره برداری از سرمایه ها را پیدا کنیم ، می‌خواهیم شایستگی این مسئولیت‌ بزرگ را کسب کنیم ، میخواهیم بفهمیم که آیا در فلان موضوع رشد داریم یا نداریم ، از کجا بفهمیم ؟ شرط اول و رکن اول رشد ، شناخت صحیح است . در درجه اول باید ببینیم آیا از وجود امکاناتی که خداوند تبارک و تعالی در اختیار ما قرار داده است و سرمایه‌هائی که در طول تاریخ پیدا کرده‌ایم‌ آگاه هستیم ؟ آیا اینها را می‌شناسیم ؟ آیا از وجودشان آگاهی داریم یا نه‌ ؟ یا شرط اول رشد را که آگاهی و شناخت و اطلاع بر سرمایه‌ها و