رشد فقط به فرد منحصر نمی‌شود ، در مورد ملتها نیز سرمایه‌های طبیعی ، فرهنگی و انسانی و امثال آن سرمایه‌هائی است که در اختیار ملتها قرار دارد ، و رشد ملی عبارت است از لیاقت و شایستگی یک ملت برای نگهداری‌ و بهره‌برداری و سود بردن از سرمایه‌ها و امکانات طبیعی و انسانی خود ، به‌ هر اندازه که لیاقت و شایستگی اداره و بهره برداری از آنها را دارد ، به‌ همان اندازه رشید است . رهبری و مدیریت که موضوع اصلی بحث است خود مستلزم نوعی از رشد است‌ . زیرا رهبری در حقیقت عبارتست از بسیج کردن نیروی انسانها و بهره‌برداری صحیح از نیروهای انسانی . من برای توضیح بیشتر مقدمتا دو مثال از رشد فردی و شخصی می‌آورم سپس‌ وارد مسئله رهبری می‌شوم . عرض کردم رشد یعنی قدرت اداره و قدرت بهره‌ برداری از امکانات و سرمایه‌ها .

رشد فردی و اخلاقی

اولین رشدی که انسان باید از آن بهره‌مند باشد رشد فردی ، شخصی و اخلاقی‌ است . این سؤال پیش