فيلسوف نماها - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٣ - ماترياليسم دياليكتيك چيست؟
از قول «انگلس» نقل مىكند كه:
«اگنوستى سيسم چيست؟ ... غير از يك ماترياليسم شرمگين»؟!
اين آقاى به اصطلاح فيلسوف مثل اينكه توجه ندارد كه راه منحصر به اينها نيست قافيه هم آن قدر تنگ نمىباشد كه اگر نخواهيم در بيابان وحشت زاى ايده آليسم سر ببريم مجبور باشيم در ويرانههاى ماترياليسم منزل كنيم!
هرگز اينطور نيست، و بزودى خواهيم فهميد كه ميان اين دو منزلگاه وسيع ديگريست كه همواره مسكن اكثريت فلاسفه جهان بوده است.
نويسنده نامبرده در طى صفحات كتاب مزبور به اندازهاى تاخت و تاز بىمنطق نسبت به عقايد مخالفين خود كرده و به قدرى نظريات آنها را با انواع استهزا و سخريه ياد مىكند كه يك خواننده ساده ذهن پس از فراغت از مطالعه آن ممكن است لفظ «متافيزيك» و يا «ايدهآليسم» را يك نوع فحش و دشنام و يا لااقل مرادف با «جهالت و نفهمى» تصور كند و براى ابطال يك طرز تفكّر كافى بداند كه درباره آن گفته شود «اين طرز تفكّر متافيزيكى است» يا «يك نظريه ايدهآليستى است»! اگر باور نداريد قسمتى از آن را به عنوان نمونه مطالعه كنيد ...
هنگامى كه محمود به اينجا رسيد «سعيد» كه يكى از دوستان تازه او بود و جوانى تحصيل كرده و روشن به نظر مىرسيد سخنان او را قطع كرده، گفت: قبل از هر چيز بايد عرض كنم علاقه من نسبت به شما (اشاره به محمود) نه از لحاظ اين است كه شما با عقايد چپىها مخالفيد و با آن مبارزه مىكنيد زيرا از مطالعاتى كه من در پيرامون گفتههاى آنها كردهام جز حالت ترديد و شك نتيجه ديگرى نبردهام، بلكه از نظر قدرت منطق و وسعت اطلاعات شماست، اميدوارم بتوانم به كمك افكار شما حقيقت را درك كنم ولى البتّه از تقليد كوركورانه و مطالب غيرمستدل نيز بيزارم، اما در عوض اين قدر تسلط بر نفس دارم كه در مقابل منطق صحيح كاملًا تسليم شوم اكنون اگر اجازه بدهيد سؤالى دارم، محمود با يك لحن تأسفآميز گفت: اى كاش همه جوانان ما مثل شما بودند ... بفرماييد ... بفرماييد ...
«سعيد»- چرا ماترياليستها در گفتهها و نوشتههاى خود بيشتر به ميدان ايده آليستها مىآيند و معمولًا صحبتى از ساير مكتبهاى فلسفى در كار نمىآورند، مثل اينكه ساير مكاتب فلسفى را هيچ مىشمارند.
محمود- اين موضوع ممكن است دو علت داشته باشد، يكى اينكه ايده آليسم، همانطور كه عرض شد، درست نقطه مقابل ماترياليسم است، ديگر اينكه چون مسلك ايده آليستها خيلى زننده و برخلاف وجدان توده مردم است، زيرا هر كس فطرتاً براى موجودات، در خارج ذهن خود وجودى قائل است لذا از لحاظ تبليغاتى، مبارزه با چنين عقيدهاى خصوصاً در برابر افراد عادى و عارى از فلسفه آسانتر و قطعاً مؤثرتر و نتيجه بخشتر است، لذا اگر ملاحظه مىكنيد نويسنده كتاب «اصول مقدماتى فلسفه» يا عده ديگرى، خواننده را بر سر دو راهى ماترياليسم و ايده آليسم قرار مىدهند و قسمت زيادى از كتاب خود را اختصاص به ردّ فلسفه ايده آليسم دادهاند، براى آنها البتّه بى فايده نيست! و به عقيده خود كار عاقلانهاى