فيلسوف نماها - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦١ - ماترياليسم دياليكتيك چيست؟
جديدى خواهد بود، همچنين حوادث و قضاياى عالم هيچ گاه تكرار نمىشوند».
«بعضى از شاگردان (هراكليت) كه به اصطلاح خواستهاند موشكافى بيشترى كنند، گفتهاند: در آب اين رودخانه حتى يك مرتبه هم نمىتوان آب تنى كرد زيرا در مدت فرو رفتن در آب وضع رودخانه به يك قرار نخواهد ماند!»
«در هر حال، قابل توجه اينجاست كه هراكليت با اينكه قانون تغيير و تحول را به تمام موجودات مادى تعميم مىدهد، تصريح مىكند كه: بر فراز اين دستگاه متحوّل، «يك عقل الهى ثابت و لا يتغيرى» وجود دارد، اين موضوع را «بانجون» در كتاب (تاريخ فلسفه) از او نقل مىكند».
«طرفداران «دياليك» معتقدند كه حوادث و موجودات عالم در عين حركت هم بهم مربوط و در يكديگر مؤثر مىباشند، قوانين علمى و افكار و صورتهاى ذهنى و جامعه نيز از اين قانون مستثنا نيستند بنابراين روح دياليكتيك را «حركت و تأثير متقابل» تشكيل مىدهند».
طرز تفكّر دياليكتيكى هم چيزى بيش از اين نيست كه «حيوانات و موجودات را در حال حركت و ارتباط به ساير اشياى جهان مورد مطالعه قرار دهيم».
اين ريشه اصلى دياليكتيك است كه از حدود (٢٥٠٠) سال قبل در ميان فلاسفه وجود داشته اما ساير شاخ و برگهايى كه بعداً به آن اضافه شده در آينده به طور مشروح به عرضتان خواهد رسيد چيزى را كه فعلًا لازم به تذكر مىدانم اين است كه (دقت كنيد):
اصل موضوع حركت و تحول و ارتباط موجودات جهان به يكديگر به طور اجمال، يك حقيقت روشن و غير قابل انكار است، نه فقط فلاسفه بلكه افراد عادى نيز به آن اعتراف دارند، بحث و گفتگو در تعميم دادن آن به كليه حقايق حتى مسائل بديهى و مطالب مسلمه علمى و كليه قوانين اجتماعى و تمام اصول اخلاقى مىباشد، فقط اين قسمت است كه مىتواند طرفداران اين مسلك را از سايرين جدا كند!
٢- دياليكتيك و ساير مكتبهاى فلسفى: هنگامى كه فلاسفه وارد ميدان جهانشناسى شدند و خواستند به كمك فكر، فلسفه هستى يعنى قوانين و مقررات كليى كه بر عالم حكومت مىكند به دست آورند راههاى مختلفى را پيمودند، و سرانجام هم به نتيجههاى مختلفى رسيدند هر يك از اين نظرات به صورت يك مكتب فلسفى در تاريخ فلسفه باقى ماند و مورد مطالعه آيندگان قرار گرفت.
بديهى است براى كسانى كه مىخواهند يكى از اين مكتبها را مورد بحث و انتقاد قرار د هند، يا از آن پشتيبانى و طرفدارى كنند لازم است ساير مكتبهاى عمده را نيز بطور اجمال مورد بررسى قرار دهند به همين جهت قبل از آنكه وارد بحث در پيرامون «اصول ماترياليسم» و شعبه «دياليكتيك» و نتايج آن بشويم، لازم مىدانم مجملى از مكاتب عمده فلسفى را به عرض شما برسانم، در ضمن بايد در اينجا شما را به يك نكته تأسفآور متوجه سازم كه غفلت از آن باعث اشتباه عدهاى شده است و آن خيانت ناجوانمردانهاى است كه طرفداران افراطى مكتب دياليكتيك يعنى «ماركسيستها و كمونيستها» در نقل مطالب ديگران مرتكب مىشوند تا بدانيد اگر آنها را «فيلسوف نماهاى خائن» بناميم چندان ناروا نگفتهايم.