زندگى در پرتو اخلاق - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٧ - ١- تفوق طلبى در بحث يا جدال و مراء

و با آنها به روشى كه نيكوتر است، استدلال و مناظره كن!

در اين دو آيه بحثهايى كه عنوان «شيوه نيكو» و «احسن» نداشته باشد نهى شده است و منظور از «الَّتِي هِيَ احْسَنُ» همان بحثهايى است كه جنبه دلسوزى دارد و آميخته با محبت و ادب و عطوفت است و هيچگونه اثر سوء يا منفى در طرف ايجاد نمى‌نمايد.

حتى در پاره‌اى موارد خداوند رسماً به پيامبرش صلى الله عليه و آله و سلم دستور مى‌دهد كه در برابر پرخاشگريهاى مخالفان بكلى سكوت اختيار كند و مطلقاً وارد بحث- بحثى كه سرانجامش جدال و لجاجت است- نشود:

وَانْ جادَلُوكَ فَقُلِ اللَّهُ اعْلَمُ بِما تَعْمَلُونَ‌ [١]

و اگر آنان با تو به جدال برخيزند، بگو: خدا از كارهايى كه شما انجام مى‌دهيد آگاهتر است.

در احاديثى كه از طرق عامه و خاصه رسيده، با تعبيرهاى گوناگون لطيفى كه از روى يك سلسله نكات روانى پرده برمى‌دارد از اين كار نهى شده است:

١- قالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله و سلم: «ذَرُوا الْمِراءَ فَانَّهُ لا تُفْهَمُ حِكْمَتُهُ وَلا تُؤْمَنُ فِتْنَتُهُ» [٢]

از مجادله بپرهيزيد زيرا حكمت آن فهميده نمى‌شود و از فتنه آن ايمنى نيست!

٢- وَقالَ صلى الله عليه و آله و سلم: «لا يَسْتَكْمِلُ عَبْدٌ حَقِيقَةَ الْايمانِ حَتّى‌ يَدَعَ الْمِراءَ

[١]. سوره حج (٢٢) آيه ٦٨.

[٢]. مجلسى، بحار الانوار ٢/ ١٣٨.