زندگى در پرتو اخلاق - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٩ - رشد اخلاقى، شرط نخستين

را به حال خود بگذاريم تا هرچه خواستند انجام دهند، بلكه منظور اين است اگر توجه به اين واقعيتها داشته باشيم براى حل اختلافات و رفع اعتراضات بر يكديگر آمادگى بيشترى پيدا خواهيم نمود و وجود يكديگر را به آسانى تحمل خواهيم كرد؛ و اينكه با يك اختلاف نظر جزيى يكديگر را طرد مى‌كنيم، بخاطر اين است كه به اين تفاوتها توجه نداريم.

٢- عفو و گذشت‌

كمتر كسى است كه از خطا و اشتباه و گاهى تعمد در تضييع حقوق ديگران مصون باشد، و اگر بنا باشد هركس طبق اصل «انتقام» عمل كند، برخوردهاى اجتماعى بصورت يك رشته تسلسلى پيش مى‌رود و روز به روز تشديد مى‌گردد، زيرا حملات انتقامى از نظر كميت و كيفيت قابل كنترل نيست و غالباً بصورت شديدترى درمى‌آيد.

ديگر اينكه بفرض كه قابل كنترل و اندازه‌گيرى باشد، هرگز تعيين ميزان جنايت نخستين از دريچه چشم «جانى» و «كسى كه جنايت بر او وارد شده» يكسان و برابر نيست. بنابراين بفرض كه طرف مقابل بخواهد در حمله انتقامى خود رعايت مساوات در كميت و كيفيت كند، باز از دريچه چشم او رعايت عدالت نشده، به همين دليل او را بر انتقام جديدى برمى‌انگيزد و نزاع ادامه مى‌يابد.

اينكه مى‌بينيم آتش فتنه و جنگ و نزاع در ميان بسيارى از طوايف و اقوام در گذشته و امروز هرگز خاموش نشده، يك دليل آن همين موضوع است كه هركدام جنايت ديگرى را به جنايت سنگين‌ترى پاسخ مى‌دهد.