زندگى در پرتو اخلاق - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٧ - رشد اخلاقى، شرط نخستين

ملامت نمى‌كرد!

و نيز در حديث معروفى كه از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم نقل شده:

«النّاسُ مَعادِنٌ كَمَعادِنِ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ» [١]

مردم معدنهايى هستند همانند معادن طلا و نقره.

اشاره‌اى به اختلاف آفرينش (اجمالًا) شده است.

توجه به اين موضوع كه ساختمان روح و عواطف و تربيت و مقدار معلومات و سوابق ذهنى افراد، فوق‌العاده مختلف است، بسيارى از مشكلات معاشرتى و تضادها و برخوردهاى اجتماعى را حل مى‌كند.

مثلًا بسيار ديده‌ايم كه پدران و مادران از يك عمل نابجاى كودك (مانند شكستن يك ظرف يا كثيف كردن لباس خود) زياد ناراحت مى‌شوند و گاهى مجازاتهاى شديد در برابر اين عمل كوچك روا مى‌دارند و كودك را بسيار ملامت مى‌كنند؛ در حالى كه اگر درست موضوع را بررسى كنيم خواهيم ديد نه جاى عصبانيت است و نه چندان ملامت و سرزنش دارد.

مسلم است نه معلومات كودك درباره چگونگى ظرفهاى شكستنى و غير شكستنى و طريق نگهدارى آنها كه احتمال افتادن و شكستن را به حداقل برساند و از ليز خوردن و سنگينى كردن روى انگشتها بكاهد، به اندازه كافى است؛ و نه اگر همه اين مطالب را كاملًا بداند تجربه علمى كافى روى آن دارد، و به‌فرض اينكه هم علم و هم تجربه او كافى باشد، قدرت‌

[١]. كلينى، كافى ٨/ ١٧٧.