زندگى در پرتو اخلاق - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٧ - مراقبه و محاسبه يا بررسى انگيزهها و نتايج

٣- همه روزه بايد پس از انجام كارهاى روزانه اعمال خود را تحت محاسبه دقيق قرار دهد. چنانچه گناه و خطا و خلافى از او سرزده براى اينكه ريشه‌دار نشود و بصورت يك حالت روحى در نيايد هرچه زودتر آثار آن را از دل و روح خود بشويد به اين طريق كه در عواقب شوم آن كار بينديشد و خود را سرزنش و ملامت كند و تصميم لازم براى مراقبت و كنترل شديدتر در آينده اتخاذ نمايد و به همان مقدار كه كار خلاف مرتكب شده اعمال نيك انجام دهد تا نورانيت و صفاى دل و جان او به حال اول برگردد و مانند كسى كه از بيمارى جسمى برمى‌خيزد، بايد مدتى به تقويت بنيه ايمان و روح و معنويت خود بپردازد (حقيقت توبه نيز چيزى جز اينها نيست).

موضوع «محاسبه و جبران عمل» بقدرى لازم است كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مى‌فرمود:

«انِّي لَاسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَاتُوبُ الَيْهِ فِي الْيَوْمِ سَبْعِينَ مَرَّةً» [١]

من همه روز هفتاد بار استغفار و توبه مى‌كنم.

ناگفته پيداست توبه پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلم از گناه نيست بلكه از چگونگى طاعتهاست!

[١]. فيض كاشانى، محجّة البيضاء ٢/ ٣١٥.