زندگى در پرتو اخلاق - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٦ - مراقبه و محاسبه يا بررسى انگيزهها و نتايج

«اعْبُدِ اللَّهَ كَا نَّكَ تَراهُ فَانْ لَمْ تَكُنْ تَراهُ فَانَّهُ يَراكَ» [١]

آنچنان پرستش خدا كن كه گويى او را مى‌بينى و اگر تو او را نمى‌بينى او تو رامى‌بيند.

جالب توجه اينكه اين حديث در تفسير كلمه «احسان» در آيه شريفه‌

(انَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْاحْسانِ) [٢]

خداوند به عدل و احسان فرمان مى‌دهد.

وارد شده يعنى؛ سرچشمه تمام نيكيها همان «مراقبت» است.

٢- بايد پيش از هر سخن و هر عمل در انگيزه و نتيجه و پايان آن به دقت مطالعه كند چنانكه در خبر وارد شده:

«انَّهُ يُنْشَرُ لِلْعَبْدِ فِي كُلِّ حَرَكَةٍ مِنْ حَرَكاتِهِ وَانْ صَغُرَتْ ثَلاثَةُ دَواوِينَ: الْاوَّلُ لِمَ؛ الثَّانِي كَيْفَ؛ الثَّالِثُ لِمَنْ» [٣]

هنگام انجام هر عمل هرقدر هم كوچك باشد، سه دفتر براى ثبت خصوصيات آن گشوده مى‌شود: دفتر اول بعنوان چرا؛ و دوم چگونه؟

و سوم براى چه كس مى‌باشد.

يعنى در دفتر نخستين انگيزه‌هاى عمل، و در دوم كيفيت عمل، و در سوم منظور و هدف نهايى آن ثبت مى‌گردد.

مسلماً توجه به چنين حقيقتى انسان را در برابر كارهاى خلاف كنترل خواهد نمود.

[١]. مجلسى بحارالانوار ٧٢/ ٢٧٩.

[٢]. سوره نحل (١٦) آيه ٩٠.

[٣]. احياء العلوم و محجّة البيضاء.