زندگى در پرتو اخلاق - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١١ - رشد اخلاقى، شرط نخستين

داريد، همانطور كه دوست مى‌داريد خداوند از گناه شما بگذرد، شما نيز بايد از حق خود در مورد تصادمهايى كه با برادران خود پيدا مى‌كنيد صرف‌نظر نماييد.

قابل توجه اينكه «عفو» و «صفح» در آيه فوق از نظر لغوى با هم فرق دارند زيرا «صفح» مرحله‌اى عاليتر از عفو است و آن عبارت از عفو بدون ملامت و سرزنش و قهر است، شايد اين تفاوت از آنجا ناشى مى‌شود كه صفح در اصل از

«اعراض بصفحة الوجه»

و برگرداندن صورت و بكلى ناديده گرفتن است‌ [١].

بديهى است كسى كه از انتقام معمولى خوددارى مى‌كند ولى با زبان يا قهر كردن، گناه طرف را يادآورى مى‌نمايد، حقيقتاً عفو نكرده، بلكه عفو كامل همان فراموش كردن كامل و ناديده انگاشتن و به تعبير فارسى «صرف‌نظر نمودن» است.

٢- (وَيَسْئَلُونَكَ ماذا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ) [٢]

از تو مى‌پرسند كه چه چيز انفاق كنند؟ بگو: عفو!

گرچه مشهور ميان مفسران اين است كه «عفو» را در آيه فوق به معنى مازاد از قوت خود و فرزندان و يا مازاد از قوت سال مى‌باشد، و بودن آيه در سياق آيات انفاق مال نيز اين معنى را تقويت مى‌كند؛ ولى هيچ بعيد نيست كه «عفو» به همان معنى معروف و مشهور آن كه در جاى ديگر به كار مى‌رود باشد، و عدول از پاسخ سؤال درباره انفاق مالى، به انفاق اخلاقى‌

[١]. مفردات راغب.

[٢]. سوره بقره (٢) آيه ٢١٩.