زندگى در پرتو اخلاق - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٠ - رشد اخلاقى، شرط نخستين

و نزاع بصورت تسلسل ادامه مى‌يابد.

تنها چيزى كه مى‌تواند اين رشته تسلسلى را قطع و آتش فتنه را خاموش كند، روح گذشت و عفو و اغماض است.

ذكر اين نكته نيز لازم است؛ افرادى كه با گذشت و اغماض، رشته تنازع و كشمكش را قطع مى‌كنند تنها خدمت به طرف مقابل نمى‌كنند بلكه علاوه بر درك يك فضيلت اخلاقى بزرگ، خود را از زيانهاى مسلّمى كه در آينده بر اثر ادامه كشمكش دامنگير آنها مى‌گردد آسوده مى‌سازند.

تازه اگر درست بررسى و دقت كنيم خواهيم ديد كه انتقام هيچ اثر عقلايى براى شخص انتقام گيرنده ندارد و جز يك تسكين موقتى و گاهى جز يك برترى خيالى نتيجه‌اى نخواهد داشت، و هر زمان انتظار انتقام طرف را مى‌كشد در حالى كه اثر تسكينى «گذشت» به مراتب عميق تر و تفوق روحى و اجتماعى حاصل از آن حقيقى است.

در منابع اسلامى با تعبيرات جالب و لطيفى به اين موضوع اشاره و تشويق شده و يكى از مهمترين وظايف اسلامى قلمداد گرديده است. نمونه‌هاى زير شاهد اين مدعاست:

١- (وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا الا تُحِبُّونَ انْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ) [١]

آنها بايد عفو كنند و چشم بپوشند، آيا دوست نمى‌داريد كه خداوند شما را ببخشد؟

در آيه فوق اشاره به اين حقيقت شده كه هريك از شما بالاخره گناهى‌

[١]. سوره نور (٢٤) آيه ٢٢.