زندگى در پرتو اخلاق - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٧ - امتيازات زندگى اجتماعى انسان

مانند پرستوها و لك‌لك‌ها، و در ميان جانوران وحشى نيز يك دسته بعنوان «جانوران اجتماعى» مانند بسيارى از ميمونها وجود دارند.

زندگى اجتماعى اين‌گونه حيوانات ممكن است در پاره‌اى از جهات، حتى از زندگى انسانها نيز پيشرفته‌تر باشد، مثلًا در لانه زنبور عسل شايد حتّى يك بيكار و گرسنه وجود نداشته باشد، در حالى كه در پيشرفته‌ترين كشورهاى صنعتى دنيا چنين نيست.

طرز تقسيم كار و درآمد در ميان آنها خيلى جالب و عجيب است و در محيطهاى انسانى كمتر نظير دارد.

ولى با اينهمه، زندگى اجتماعى آنها دو فرق اساسى دارد كه بكلى آنها را از زندگى اجتماعى بشر جدا و دور مى‌سازد:

الف- زندگى دسته جمعى حيوانات هرقدر هم عالى و تكامل يافته باشد محدود به قسمتهاى معينى است و تظاهرات زندگى اجتماعى آنها تنها در چند موضوع محدود مانند لانه، جمع‌آورى آذوقه، پرورش نوزاد و مانند اينها خلاصه مى‌شود، در حالى كه تظاهرات زندگى اجتماعى در انسان فوق‌العاده زياد و تقريباً نامحدود است و منحصر به يك يا چند موضوع نمى‌باشد.

ب- زندگى اجتماعى حيوانات كاملًا يكنواخت و بدون تغيير و تحول است، و بعبارت ديگر آنها هميشه در جا مى‌زنند، بطورى كه مثلًا لانه‌هاى زنبوران عسل امروز با لانه‌هاى متحجر شده زنبوران چند ميليون سال پيش كه امروز كشف گرديده كاملًا شبيه است، و اين بخوبى گواهى مى‌دهد كه در اين چند ميليون سال مهندسى و بطور كلى قيافه زندگى آنها عوض‌