پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٠١ - شرح و تفسير افراط و تفريط مايه هلاكت
شرح و تفسير افراط و تفريط مايه هلاكت
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه، افراط و تفريط در امر محبت اولياء الله را نكوهش مىكند و مىفرمايد: «دو كس درباره من هلاك شدند: دوست غلو كننده و دشمن كينهتوز»؛
(هَلَكَ فِيَّ رَجُلَانِ: مُحِبٌّ غَالٍ، وَمُبْغِضٌ قَالٍ)
. بىشك محبت اولياء الله از اركان ايمان است و همان سبب پيروى بىقيد و شرط از آنان و در نتيجه سبب نجات در دنيا و آخرت مىشود ولى اگر اين محبت از حد اعتدال تجاوز كند و به شكل غلو در آيد و امام را به مقام نبوت يا الوهيت برساند، به يقين چنين محبتى گمراهى و ضلالت است. همانگونه كه اگر محبت محو شود و جاى خود را به عداوت و دشمنى دهد سبب خروج از ايمان و گمراهى و ضلالت خواهد بود.
تاريخ مىگويد: اتفاقا هر دو گروه در مورد امير مؤمنان على عليه السلام پيدا شدند؛ جمعى از غلات كه امروز هم آثارى از آنان باقى است او را برتر از پيغمبر بلكه خدا مىدانستند و مىگفتند: خداوند در جسم على عليه السلام حلول كرده، زيرا صفاتش صفات خدايى است. در روايات آمده است كه امير مؤمنان عليه السلام جمعى از آنان را توبه داد و چون توبه نكردند فرمان مرگ آنها را صادر كرد. [١] امروز هم كسانى پيدا مىشوند كه در اشعار و سخنان معمولى خود مطالبى مىگويند كه عين غلو است.
[١]. مستدرك الوسائل، ج ١٨، ص ١٤٠، ح ٤؛ شرح نهجالبلاغه ابن ابىالحديد، ج ٥، ص ٥.