پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٨١ - شرح و تفسير هيجده اندرز مهم
الْعِلْمِ؛
من بهسراغ ارزش و شخصيت و شرف رفتم، آن را در علم و دانش يافتم». [١]
بديهى است منظور از «علم» علوم و دانشهايى است كه يا جنبه معنوى دارد و يا دنياى انسانها را سامان مىبخشد.
در هفدهمين نكته حكيمانه مىفرمايد: «هيچ عزتى چون حلم نيست»؛
(وَ لَا عِزَّ كَالْحِلْمِ)
. حليم به كسى گفته مىشود كه در برابر افراد نادان و جاهل و بىادب عكس العمل نشان نمىدهد همچنين مشكلات زندگى را تحمل مىكند و بر اثر سعه صدر و فكر بلند، آنها را در خود حل مىنمايد و در مقابل حوادث سخت، دستپاچه نمىشود و همينها باعث عزت اوست و بسيار ديده شده كه مردم به حمايت افراد حليم در مقابل نادان برمىخيزند.
افراد بردبار در نظر مردم عزيزند، زيرا سكوتشان در برابر افراد نادان، سبكسر و بىادب بر عزت و شخصيتشان مىافزايد؛ ولى نابردباران در كوچكترين مسائل درگير مىشوند و همين امر از عزت و احترامشان مىكاهد.
در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مىخوانيم:
«ما أعَزَّ اللَّهُ بِجِهْلٍ قَطُّ وَ لا أذَلَّ بِحِلْمٍ قَطُّ؛
خدا هرگز كسى را به سبب جهل و نادانى عزت نداد و هرگز كسى را به موجب حلم و بردبارى ذليل نساخت». [٢]
آنگاه در هجدهمين و آخرين نكته حكيمانه مىفرمايد: «هيچ پشتيبانى مطمئنتر از مشورت نيست»؛
(وَ لَامُظَاهَرَةَ أَوْثَقُ مِنَ الْمُشَاوَرَةِ)
. نا گفته پيداست كه هر انسانى فكرى و عقل و تشخيصى دارد؛ هنگامى كه عقول و افكار به يكديگر ضميمه شوند بسيار قوىتر عمل مىكنند، مسيرها روشن، موانع برطرف و نزديكترين راه به مقصد غالباً معلوم مىشود و از اين
[١]. مستدركالوسائل، ج ١٢، ص ١٧٤، ح ١٣٨١٠.
[٢]. كافى، ج ٢، ص ١١٢، ح ٥.