پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٦ - شرح و تفسير براى هميشه پنهان نمىماند

اختيارى مانند آثارى كه در چهره انسان نمايان مى‌شود كار آسانى نيست.

اين پديده قانونى در روان‌شناسى است كه به وسيله آن بسيارى از مجرمان را به اعتراف وامى‌دارند و مطالبى را كه اصرار بر اخفايش دارند آشكار مى‌سازند.

امير مؤمنان على عليه السلام اين قانون مهم را در عبارتى كوتاه و بسيار پرمعنا در بالا بيان فرموده است.

در قرآن مجيد درباره منافقان مى‌خوانيم: « «أَمْ حَسِبَ الَّذينَ في‌ قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ أَنْ لَنْ يُخْرِجَ اللَّهُ أَضْغانَهُمْ* وَلَوْ نَشاءُ لَأَرَيْناكَهُمْ فَلَعَرَفْتَهُمْ بِسيماهُمْ وَلَتَعْرِفَنَّهُمْ في‌ لَحْنِ الْقَوْلِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَعْمالَكُمْ»؛ آيا كسانى كه در دل‌هايشان بيمارى (نفاق) است گمان كردند خداوند كينه‌هايشان را آشكار نمى‌سازد* و اگر ما بخواهيم آنها را به تو نشان مى‌دهيم تا آنان را با قيافه‌هايشان بشناسى، هرچند مى‌توانى آنها را از طرز سخنانشان شناسايى كنى و خداوند اعمال شما را مى‌داند». [١]

همان‌گونه كه منافقان و مجرمان را مى‌توان از سخنان ناسنجيده و اشتباه‌آلود يا از رنگ رخساره آنها شناخت، نيكوكاران و مؤمنان راستين را هم مى‌توان از اين طريق شناسايى كرد، لذا قرآن درباره ياران صديق پيامبر مى‌فرمايد: «سيماهُمْ فِى وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ» [٢] اين اثر سجده لازم نيست كه حتما به صورت پينه‌هاى پيشانى باشد، بلكه نورانيت درون سبب نورانيت برون مى‌شود.

اين اصل كلى نه تنها در كلمات حكما و انديشمندان و روان‌شناسان آمده، بلكه در اشعار شعرا نيز بازتاب گسترده‌اى دارد. بسيارى از اديبان عرب و عجم در اين زمينه اشعارى سروده‌اند «ابن معتز» شاعر عرب مى‌گويد: