پنجاه درس اصول عقايد براى جوانان - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٦ - فلسفه آفات و شرور

است كه در يك نقطه ويرانى‌هايى به بار مى‌آورد امّا ارتباط زنجيره‌اى آن را با مسائل ديگر در نظر بگيريم چه بسا قضاوت ما عوض شود.

آيا زلزله مربوط به حرارت و بخارات درون زمين است يا مربوط به جاذبه ماه كه پوسته خشك و جامد زمين را به سوى خود مى‌كشد و گاه مى‌شكند، و يا مربوط به هر دو است؟ دانشمندان نظرات گوناگونى اظهار كرده‌اند.

ولى هر كدام اينها باشد بايد آثار ديگر آن را در نظر گرفت، يعنى بايد بدانيم كه حرارت درون زمين چه اثرى در ايجاد منابع نفتى كه مهم‌ترين ماده انرژى‌زا در عصر ماست و همچنين توليد زغال‌سنگ و مانند آن مى‌گذارد؟! بنابراين خير نسبى است.

و نيز جزر و مد حاصل از جاذبه ماه در درياها چقدر براى زنده نگاه داشتن آب درياها، و موجودات آن و گاه آبيارى سواحل خشك در آنجا كه آبهاى شيرين به دريا مى‌ريزد تأثير دارد، آن نيز خير نسبى است.

اينجاست كه مى‌فهميم قضاوت‌هاى نسبى و معلومات محدود ماست كه اين امور را به صورت نقاط تاريك در صحنه آفرينش جلوه‌گر ساخته است، و هر قدر در ارتباط و پيوند حوادث و پديده‌ها بيشتر بينديشيم به اهميّت آن مطلب آشناتر مى‌شويم.

قرآن مجيد به ما مى‌گويد: «و ما اوتيتم من العلم الا قليلا»؛ [١] «بهره شما از علم و دانش اندك است».

و با اين علم و دانش اندك نبايد در قضاوت عجله كرد.

[١]. سوره اسراء، آيه ٨٥