پنجاه درس اصول عقايد براى جوانان - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٥ - نمونه دادگاه قيامت درون جان شماست!

نماند. از آنجا كه مكافات عمل همان روابط علّت و معلول و پيوندهاى عينى خارجى است كمتر كسى مى‌تواند با صحنه‌سازى‌ها از چنگال آن رهايى يابد.

تنها نارسائى اين دادگاه اين است كه عمومى و كلّى و همگانى نيست، و به همين دليل ما را از دادگاه بزرگ رستاخيز بى‌نياز نمى‌كند.

سوّمين‌ دادگاه كه از اين هم دقيق‌تر و حساب‌شده‌تر است دادگاه «وجدان» است.

در حقيقت همان گونه كه منظومه شمسى با آن نظام شگرفش به صورت بسيار كوچكى در دل يك اتم خلاصه شده، مى‌توان گفت كه دادگاه قيامت نيز ماكت كوچكش در درون جان ماست.

زيرا در درون وجود انسان نيروى مرموزى است كه فلاسفه آن را «عقل عملى» مى‌نامند و قرآن مجيد «نفس لوامه‌اش» مى‌خواند و امروز از آن به «وجدان» تعبير مى‌كنند.

همين كه كار خوب يا بدى از انسان سر بزند به سرعت اين دادگاه تشكيل مى‌شود و بدون سر و صدا، امّا كاملًا جدّى و اصولى، محاكمه را شروع مى‌كند، و نتيجه حكمش را به صورت مجازات‌ها يا تشويق‌هاى روانى به اجرا درمى‌آورد.

گاه آنچنان مجرمان را از درون شلاق مى‌زند و تحت شكنجه روحى قرار مى‌دهد كه مرگ را با آغوش باز استقبال مى‌كنند، و آن را بر زندگى ترجيح مى‌دهند، و در وصيّت‌نامه خود مى‌نويسند اگر ما