پنجاه درس اصول عقايد براى جوانان - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٣ - «امر بين الامرين» چيست؟ (مكتب واسطه)

مى‌فرمودند آرى، وسيع‌تر از فاصله ميان زمين و آسمان. [١]

٣- قرآن و مسئله جبر و اختيار

قرآن مجيد در اين مسئله صراحت دارد و به وضوح آزادى اراده انسان را اثبات مى‌كند و صدها آيه در قرآن در زمينه آزادى اراده انسان آمده است!

الف- تمام آياتى كه در آن امر و نهى و تكليف و برنامه آمده است، همه دليل بر اختيار و آزادى اراده انسان است چرا كه اگر انسان مجبور بود، امر و نهى، لغو و بيهوده بود.

ب- تمام آياتى كه سخن از ملامت بدكاران و مدح و توصيف نيكوكاران مى‌گويد دليل بر اختيار است، چرا كه در صورت جبر هم آن ملامت و هم آن مدح و ستايش معنى ندارد.

ج- تمام آياتى كه سخن از سؤال در روز قيامت، و محاكمه در آن دادگاه، و سپس پاداش و كيفر و بهشت و دوزخ مى‌گويد دليل بر اختيار است، چون در فرض جبر تمام اينها نامفهوم و سؤال و محاكمه و مجازات بدكاران ظلم محض است.

د- تمام آياتى كه سخن از اين مى‌گويد كه انسان در گرو اعمال خويش است مانندِ «كل نفس بما كسبت رهينه»؛ [٢]؛ هر انسانى در گرو اعمال خود مى‌باشد» و «كل امرى‌ء بما

[١]. اصول كافى، ج ١، ص ١٢١. (باب الجبر و القدر و الامر بين الامرين)

[٢]. سوره مدثر، آيه ٣٧