فقه سازمانی - یوسفیان، نعمتالله - الصفحة ٥٣ - استفاده شخصی از بیت المال
نفع خود استفاده كنند يا نه؟
جواب. استفادههاى شخصى از اموال و وسائل ادارات دولتى بدون مراعات مقررات جايز نيست. [١]
س ٧. اين جانب اقدام به استفاده شخصى از بيت المال كردهام، وظيفه من براى برىء الذمه شدن چيست؟ استفاده شخصى از امكانات بيت المال تا چه حدى براى كارمندان جايز است؟ و در صورتى كه با اذن مسئولين مربوطه باشد چه حكمى دارد؟
جواب. استفاده كارمندان از امكانات بيت المال در ساعات رسمى كار به مقدار متعارفى كه مورد ضرورت و نياز است و شرايط كارى بيانگر اذن به كارمندان در اين مقدار از استفاده است، اشكال ندارد و همچنين استفاده از امكانات بيت المال با اذن كسى كه از نظر شرعى و قانونى حق اذن دارد، بدون اشكال است. در نتيجه اگر تصرفات شخصى شما در بيتالمال به يكى از دو صورت مذكور باشد، چيزى در اين رابطه به عهده شما نيست، ولى اگر از اموال بيت المال استفاده غير متعارف كرده باشيد و يا بدون اذن كسى كه حق اذن دارد، بيشتر از مقدار متعارف استفاده نماييد، ضامن آن هستيد و بايد عين آن را اگر موجود باشد به بيت المال برگردانيد و اگر تلف شده باشد، بايد عوض آن را بدهيد و همچنين بايد اجرت المثل استفاده از آن راهم در صورتى كه اجرت داشته باشد به بيت المال بپردازيد. [٢]
س ٨. بعضى تصرفات جزئى در اموال دولتى كه متعارف است و مسئولان ادارات دولتى هم از آن نهى نمىكنند (مانند ياداشت كردن امور شخصى به وسيله خودكار و كاغذ دولتى، يا درست كردن جاى و مانند آن) چه حكمى دارد؟
جواب. تصرفات جزئى متعارف مانع ندارد. [٣]
س ٩. از طرف نهادهاى مربوطه ماشينهايى در اختيار مديران مؤسسات و مسئولين نظامى قرار مىگيرد تا از آنها در امور ادارى استفاده كنند، آيا شرعاً جايز است از آنها براى كارهاى شخصى و غير ادارى استفاده شود؟
[١] . س ١٢٣
[٢] . رسالۀ اجوبة استفتائات، ص ٤٧٨، س ١٩٥٥
[٣] . استفتائات، ج ٣، ص ٤٨٨، س ١٦