فقه سازمانی - یوسفیان، نعمتالله - الصفحة ٨٤ - اتلاف
و موجب ضمان مىباشد، مگر آنكه با اجازه قانونى مقام مسئول بالاترصورتبگيرد. [١]
چگونگى پرداخت تاوان
١- اگر عين مال غصبى موجود باشد بايد آن را به مالك برگرداند. [٢]
٢- غاصب همانگونه كه ضامن عين مال غصبى است ضامن منافع آن در مدت غصب شده نيز مىباشد، اگر چه از منفعت آن بهرهاى نبرده باشد. [٣] مثل اينكه كسى اتومبيل ديگرى را بدزدد علاوه بر اصل اتومبيل اجرةالمثل منفعت يا منافع متعارف آن را نيز در مدت غصب بايد به مالك بدهد.
٣- اگر نقص و عيبى در مال غصبى پيدا شد واجب است علاوه بر ردّ آن به مالك ارش نقصان آن را نيز بپردازد؛ يعنى در عوض نقص و عيب آن، تفاوت قيمت مال غصبى قبل از نقص و عيب و بعد از آن را محاسبه كرده و به مالك بپردازد. [٤]
٤- چنانچه مال غصبى قبل از مسترد شدن به مالك تلف شود، در صورت «مثلى» بودن ضامن مثل و در صورت «قيمى» [٥] بودن ضامن قيمت آن است. اگر مال تلف شده مثلى باشد، ولى برگرداندن مثل آن ممكن نباشد قيمت آن را ضامن خواهد بود. [٦]
٩- اتلاف
اتلاف (تلف كردن) نيز يكى ديگر از اسباب ضمان است. منظور از اتلاف آن است كه
[١] . رسالۀ اجوبة الاستفتائات، ص ٤٨١، س ١٩٦٥
[٢] . همان، ص ١٧٧، مسألۀ ١٥
[٣]. همان، ص ١٧٨، مسألۀ ١٧
[٤] . همان، ص ١٨٠، مسألۀ ٢١
[٥]. «قيمى» متاعى است كه مثل آن در بازار يافتنشود مانند حيوانات، جواهرات و... «مثلى» نيز متاعى است كه مانند آن در بازار يافت مىشود همچون گندم، جو، روغن، فلزات و...
[٦] . تحريرالوسيله، ج ٢، ص ١٨٠-١٨١، مسائل ٢٣ و ٢٥