فقه سازمانی - یوسفیان، نعمتالله - الصفحة ١١٥ - ١ استهزا و مسخره کردن
١. استهزا و مسخره كردن
بدون ترديد بيان كردن گفتار يا كردار يا وصف يا خلقت كسى، بر وجهى كه سبب خنده ديگران شود از گناهان كبيره است و وعده عذاب بر آن داده شده است. [١]
خداوند از چنين عملى نكوهش كرده، به مؤمنان دستور مىدهد:
(يا ايُّهَا الَّذينَ امَنُوا لا يَسْخَرْ قَوْمٌ مِنْ قَوْمٍ ....) (حجرات: ١١)
اى كسانى كه ايمان آوردهايد، نبايد قومى قوم ديگر را ريشخند كند.
٢. ناسزاگويى
منظور ما از ناسزاگويى در اينجا نسبتهاى زشت دادن و كلمات ناروا گفتن به مؤمن است كه اين بحث در فقه تحت عنوان «قذف» و «سبّ» مىآيد؛ چنانچه اين نسبتهاى زشت مانند نسبت زنا و حرامزادگى و مانند اين امور باشد «قذف» ناميده مىشود و احكام ويژه آن در باب حدود تبيين شده است. نسبتهاى زشت ديگر مانند ربا خوار، شرابخوار، ملعون، خائن، الاغ، سگ، خوك، فاسق، فاجر و مانند اينها كه متضمن خوار كردن و سبك كردن مخاطب است، «سبّ» ناميده مىشود. [٢]
سبّ نيز همچون قذف عملى حرام است، زيرا چنين عملى نسبت به مؤمنان و برادران دينى هم ظلم است و هم اذيت و هم اينكه موجب مىشود طرف مقابل تحقير گردد. [٣]
در فقه آمده است كه: هر فحشى مانند اى فاسق، اى فاجر، اى شارب الخمر، و غير اينها كه موجب تحقير ديگران باشد، موجب تعزير مىشود. [٤]
از رسول خدا ٦ نقل شده كه فرمود:
[١] . ر. ك: توبه، آيۀ ٧٩؛ مطففين، آيه ٢٩، و المججة البيضاء، ج ٥، ص ٣٢٦
[٢] . ر. ك: گناهان كبيره، ج ٢، ص ٢٩٥
[٣] . ر. ك: كتاب المكاسب، ص ٣٢
[٤] . ر. ك: تحريرالوسيله، ج ٢، ص ٤٧٣، مساله ٨