فصل چهارم: معارفى از سوره‌هاى حج و مؤمنون‌ الف- سوره حج‌ سوره حج، بيست و دومين سوره قرآن كريم و داراى ٧٨ آيه است كه بعضى آن را بجز چند آيه، مكّى مى‌دانند، در حالى كه جمعى ديگر معتقدند همه آيات آن- جز چند آيه- در مدينه نازل شده است. «١» سياق آيات با مدنى بودن سوره، تناسب بيشترى دارد. «٢» از آنجا كه در آيات ٢٦ تا ٣٧ اين سوره در ارتباط با مسأله حج و تشريع بعضى از احكام آن صحبت شده، بدين نام موسوم شده است.
فشرده مطالب سوره‌ بخشى از آيات به مسايل پيرامون توحيد و معاد پرداخته و سخن از مبارزه با شرك و مشركان دارد و بخشى ديگر به كليات برخى از احكام پرداخته است.
در ابتداى سوره با انذار شديد، همه مردم را از سختيهاى برپايى روز قيامت و عذاب الهى مى‌ترساند.
پس از آن به استدلال پيرامون برپايى قيامت پرداخته و قدرت‌نمايى خدا در مسير خلقت هر شخص از خاك و سپس نطفه تا رسيدن به جوانى و پيرى را به عنوان دليل امكان قيامت آورده است. همچنين معاد را به زنده كردن زمين مرده به وسيله باران تشبيه كرده است.