معارف قرآن (ج4) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٧
نواهى پروردگار را نكنند. اين آيه نشان مىدهد كه تنها تقواى الهى مىتواند انسان را از هول و وحشت قيامت نجات بخشد.
بازتاب زلزله قيامت چنان كه از آيات ديگر قرآن كريم، استفاده مىشود، با اين زلزله هولانگيز كه جزء مقدّمات قيامت است، تحوّل شديد مادى در نظام هستى پديد مىآيد، خورشيد و ماه در هم پيچيده مىشوند، ستارگان بىنور مىگردد، كوهها از جا كنده مىشود و همچون پنبه زده شده پراكنده مىگردد، درياها به هم مىريزد، زمين و آسمان در هم كوبيده مىشود، مردم از نظر روانى در وحشت عظيم و غير قابل وصف فرو مىروند و سر از پا نمىشناسند. حوادث آن روز چنان مهيب و دهشتناك است كه خداوند به منظور بيان شدّت عظمت، آن را به صورت سربسته بيان كرده و «شَيْىءٌ عَظيمٌ» خوانده است. تصويرهايى كه آيه از آن روز ترسيم مىكند، بخوبى حوادث وحشتبار و آثار آن را روشن مىسازد:
الف- كودكان شيرخوار به حال خود رها مىشوند. محبّت مادر نسبت به كودك، بخصوص هنگام شيرخوارگى، بالاترين محبتهاست. مادرى كه حاضر است به جاى فرزند شيرخوارش جان ببازد و براى حفظ سلامتى او در آتش بسوزد، بر اثر شدّت وحشت ناشى از زلزله، كودك شيرخوار خود را از آغوش پر مهر خويش رها مىسازد و به سويى مىاندازد و تنها براى نجات خود دست و پا مىكند.
ب- زنان باردار در هر جا و هر شرايطى باشند، جنين خود را سقط مىكنند.
ج- مردمان همچون افراد مست، مضطرب، متحيّر و سرگردان به هر سو روانند.
تأثير آيات هنگام نزول دو آيه آغاز اين سوره در يكى از شبهاى «غزوه بنى المصطلق» نازل شد. پيامبر (ص) مردم را كه در حال حركت به سوى ميدان جنگ بودند، صدا زد. آنها توقف كردند و گرداگرد پيامبر (ص) حلقه زدند. رسول خدا (ص) اين آيات را بر آنها خواند؛ مسلمانان در آن شب بسيار گريستند. هنگام صبح بقدرى نسبت به دنيا و زندگى بىاعتنا شده بودند