معارف قرآن (ج4) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٥٠
قدرتمندان كه بيشتر جبهه مخالف را تشكيل دادهاند و عده قليلى از آنان به پيامبران ايمان آوردهاند، آن عده قليل نيز يا ثروتمندان و قدرتمندانى بودهاند كه در همان حال اخلاق كوخنشينى داشتهاند و يا در آنان انقلاب فكرى حاصل شده است.
دوم كوخنشينان و پابرهنگان؛ اغلب طرفداران پيامبران از اين طبقه بودهاند و پيامبران نيز نجات آنان از يوغ ظلم و ستم كاخنشينان را در صدر برنامههاى خويش قرار دادهاند. در بررسى نهضتهاى حقطلبانه و الهى، هميشه گروه اول در مقابل پيامبران و گروه دوم را همراه پيامبران و مصلحان مىبينيم و از اينجاست كه مىتوان فهميد اگر نهضتى ادعاى حقطلبى داشته باشد، ولى پيروانش از طبقه كاخنشين باشند، بايد در صداقت آن شك كرد و هرگاه پابرهنگان مؤمن و كوخنشينان مجاهد از سوى سران نهضتى طرد شدند و مورد بىمهرى قرار گرفتند، بايد باور داشت كه نهضت و انقلاب، استحاله شده و حق از آن رخت بر بسته و باطل جايگزين آن شده است، گرچه داعيه حقطلبى و فرياد حقخواهىشان بلند باشد.
شاعران در چشمانداز قرآن «وَ الشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ الَمْ تَرَ انَّهُمْ فى كُلِّ وادٍ يَهيمُونَ وَ انَّهُمْ يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ الَّا الَّذينَ امَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ ذَكَرُوا اللَّهَ كَثيراً وَ انْتَصَرُوا مِنْ بَعْدَ ما ظُلِمُوا وَ سَيَعْلَمُ الَّذينَ ظَلَمُوا اىَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ» (شعرا، آيات ٢٢٤- ٢٢٧)
شعرا كسانى هستند كه گمراهان از آنان پيروى مىكنند. آيا نمىبينى كه شاعران در هر وادى سرگشتهاند و چيزهايى مىگويند كه خود عمل نمىكنند؟ مگر آنان كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته كردند و خدا را فراوان ياد نمودند و چون مورد ستم واقع شدند، به دفاع از خويشتن برخاستند و آنها كه ستم كردند بزودى خواهند دانست كه به چه بازگشتگاهى باز مىگردند.
مشركان مكه، با توجه به تأثير عميق قرآن و آهنگ خاصّ و موزون برخى از آيات، آن را شعر و پيامبر اسلام را شاعرى زبردست تلقى مىكردند. آيه مزبور با معرفى شاعران گمراه، بطور كنايه، نسبت شاعرى را از پيامبر اكرم (ص) نفى مىكند. استدلالهاى آيات مزبور را در اين زمينه چنين مىتوان بيان كرد:
الف- بيشتر افراد كوتهفكر كه به تصورهاى موهومى دل خوش كردهاند، از شاعران