معارف قرآن (ج4)

معارف قرآن (ج4) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨١

از پيامبر (ص) نقل شده است كه فرمود:
«يكى از نامهاى خدا كه هر كس او را با آن بخواند، به اجابت مى‌رسد و هرگاه به وسيله آن چيزى را طلب كند، به او مى‌دهد، دعاى يونس عليه‌السلام است.» «١» ايمان، شرط قبولى عمل «خَ‌ نْ يَعْمَلْ مِنَ‌الصَّاگ‌اتِ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلاكُفْرانَ لِسَعْيِهِ وَ انَّا لَهُ كاتِبُونَ» (انبيا، آيه ٩٤)
هر كس از كارهاى شايسته انجام دهد، در حالى كه ايمان داشته باشد، كوشش او پوشيده نخواهد ماند و ما اعمالش را مى‌نويسيم.
خداوند متعال در آيه شريفه بالا، راه نجات را ايمان و عمل صالح شمرده است. مراد از ايمان در اين آيه با در نظر گرفتن آيات گذشته كه در مورد ربوبيت خدا بود، اعتقاد و ايمان به خداست. از سوى ديگر، از ايمان به انبياى الهى و اوصياى آنان و ايمان به آخرت، از ايمان به خدا جدا نيست. پس راه نجات، ايمان به توحيد، نبوت و معاد و انجام عمل صالح است. «٢» آيا ايمان بدون عمل مفيد است؟
در اين آيه، عمل صالح نيكوكاران مؤمن قابل پاداش شمرده شده است؛ چنان كه آيات حبط اعمال، دلالت دارد بر اينكه عملِ به ظاهر خوب كافران و منكران از بين رفته و نابود خواهد شد. حال ببينيم ايمان بدون عمل چگونه خواهد بود؟ از اين آيه و آيات ديگر فهميده مى‌شود كه اگر ايمان با عمل صالح همراه نباشد، نجات‌بخش نخواهد بود، مگر اينكه بنده بعد از ايمان آوردن، فرصت عمل كردن نداشته باشد.
علّامه طباطبايى (ره) در اين باره مى‌نويسد:
بعضى از مفسران به آيه ١٥٨ انعام: يَوْمَ يَأْتى‌ بَعْضُ اياتِ رَبِّكَ لا يَنْفَعُ نَفْساً ايمانُها لَمْ تَكُنْ امَنَتْ مِنْ قَبْلُ اوْ كَسَبَتْ فى‌ ايمانِها خَيْراً» «٣» استدلال كرده‌اند كه ايمان مادامى كه همراه با