پيوستگى آسمانها و زمين‌ رتق يعنى چسباندن دو چيز و فتق يعنى جداسازى دو چيز متّصل. «١» در مورد اينكه منظور از رتق و فتق آسمانها و زمين چيست و چگونه بوده است، احتمالاتى داده شده است:
الف- به هم پيوستگى آسمانها و زمين اشاره به آغاز خلقت است كه طبق نظرات دانشمندان، مجموعه اين جهان به صورت توده عظيمى از گاز بوده و سپس بر اثر انفجارات درونى و حركت، به تدريج قسمتهايى از آن جدا شد و ستاره‌ها و سيارات و از جمله منظومه شمسى و كره زمين به وجود آمد. «٢» ب- منظور از به هم پيوستگى، يكنواخت بودن مواد جهان است، بطورى كه همه در هم فرو رفته و به صورت ماده واحدى خودنمايى مى‌كرد، اما با گذشت زمان مواد از هم جدا شد و تركيبات جديدى پيدا كرد و انواع مختلف گياهان و حيوانات و موجودات ديگر، در آسمان و زمين ظاهر شد و هر كدام نشانه‌اى است از عظمت پروردگار و علم و قدرت بى‌پايانش. «٣» ج- منظور از رتق و پيوسته بودن آسمان اين است كه در آغاز، باران نمى‌باريد و منظور از رتق و پيوسته بودن زمين آن است كه در آن گياهى نمى‌روييد، اما خدا هر دو را گشود. «٤» البته مطابق اين وجه، زمين و آسمان به هم رتق و پيوسته نبودند، بلكه هر كدام خودش رتق و پيوسته بود و بعد فتق گرديد.
آب و حيات موجودات‌ در مورد اين قسمت از آيه شريفه كه مى‌فرمايد: «وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَىْ‌ءٍ حَىٍّ» معانى مختلفى بيان شده است:
الف- منظور آن است كه به وسيله آبى كه به صورت باران از آسمان نازل مى‌شود هر