معارف قرآن (ج4)

معارف قرآن (ج4) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٦٨

زيرا چهارپايان با نداشتن قوه تفكر در خطاهاى خود معذورند ولى اينان با داشتن چنين نعمت الهى از آن استفاده نكرده و باعث سقوط خويش و ديگران مى‌شوند.
عوامل غفلت‌ از بررسى‌آيات قرآن‌كريم مى‌توان به‌عوامل غفلت‌پى‌برد و برخى‌از آنان را چنين برشمرد:
١- فراموش كردن خدا: «خدا فراموشى» يكى از علل اصلى «خود فراموشى» است:
«وَ لا تَكُونُوا كَالَّذينَ نَسُوااللَّهَ فَانْساهُمْ انْفُسَهُمْ اولئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ» «١» همانند كسانى نباشيد كه خدا را فراموش كرده‌اند، پس خدا هم خودشان را از يادشان برد، اينان فاسقانند.
٢- عدم دقّت در احوال گذشتگان: از مواردى كه مورد سفارش فراوان قرآن قرار گرفته، توصيه به دقت در احوال و آثار گذشتگان است. دقت و توجه در زندگى ديگران سبب بصيرت و شناخت راه صحيح از باطل مى‌شود. ذكر داستانهاى پيامبران گذشته، مبارزه آنان با اقوام ظالم و ستمگر، و سرانجام نابودى آن اقوام جز براى درس گرفتن آيندگان نيست. قرآن گاهى با ذكر نكته‌هاى جزئى و گاهى با بيان كلى، عبرت از گذشتگان را مورد تأكيد قرار داده است:
«أَلَمْ يَرَوْا كَمْ اهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ انَّهُمْ الَيْهِمْ لا يَرْجِعُونَ» «٢» آيا نديدند چقدر از اقوام پيش از آنان را (به خاطر گناهانشان) هلاك كرديم، آنها هرگز به سوى ايشان باز نمى‌گردند (و زنده نمى‌شوند).
٣- تفكر نكردن در آيات: دومين و سوّمين آيه سوره انبيا به يكى از عوامل مهم غفلت انسان، اشاره كرده و آن را به بازى گرفتن آيات الهى مى‌داند.
«ما يَأتيهِمْ مِنْ‌ذِكْرٍ مِنْ‌رَبِّهِمْ مُحْدَثٍ الَّا اسْتَمَعُوهُ وَ هُمْ يَلْعَبُونَ لاهِيَةً قُلُوبُهُمْ ...» هيچ يادآورى تازه‌اى از طرف پروردگارشان براى آنها نمى‌آيد مگر آنكه با بازى (و شوخى) به آن گوش مى‌دهند! اين در حالى است كه دلهايشان در لهو و بى‌خبرى فرو رفته است! مشكل عمده اين گروه آن است كه در دنيا سرگرم شده‌اند، تا جايى كه آيات الهى را