غرض اين سوره مژده دادن و ترسانيدن است و براى رسيدن به آن از روشى بسيار جالب استفاده شده است، بدين صورت كه نخست به داستان زكريا، يحيى، مريم و عيسى، ابراهيم، اسحق، يعقوب، موسى و هارون، اسماعيل و ادريس عليهم‌السلام و سهمى كه از نعمت ولايت به آنها داده شده، اشاره كرده است و بعد علت آن عنايت را فروتنى آنها در برابر پروردگارشان ذكر كرده، پس از آن لغزشهاى گمراهان و آراى خارج از منطق آنها سپس پيامدهاى نكبت‌بار آن را خاطرنشان ساخته است. «١» فشرده مطالب سوره‌ بخش نخست اين سوره به سرگذشت پيامبران اختصاص دارد و قسمتهايى از زندگانى آنان را حكايت مى‌كند، مانند بشارت اعطاى فرزند به حضرت زكريا (ع)، سفارشهايى به حضرت يحيى (ع)، داستان تولد حضرت عيسى (ع) از مريم و بروز آيات الهى در اين واقعه، مناظره حضرت ابراهيم (ع) با عمويش آذر براى دعوت او به توحيد، نبوت حضرت موسى و هارون (ع)، توصيه‌هاى اسماعيل (ع) به خانواده‌اش و نبوت ادريس پيامبر (ع).
پس از آن يادآور مى‌شودكه بازماندگان آنان از ياد خدا اعراض كرده، به شهوات گراييدند و رشد معنوى را از دست دادند، مگر آنان كه توبه كردند و عمل صالح انجام دادند.
اين سوره مردم را به سه طايفه تقسيم مى‌كند: ١- آنهايى كه از سوى خدا انعام شده‌اند، مانند انبيا و برگزيدگان و هدايت يافتگان. ٢- اهل غىّ، يعنى آنهايى كه مايه استعداد رشد خود را از دست داده‌اند. ٣- كسانى كه توبه نموده، ايمان آوردند و عمل صالح انجام دادند، آنگاه ثواب تائبين و هدايت يافتگان و عذاب گمراهان را تذكر مى‌دهد. «٢» حسرت فراگير «وَ انْذِرْهُمْ يَوْمَ‌الْحَسْرَةِ اذْ قُضِىَ‌الْامْرُ وَ هُمْ فى‌ غَفْلَةٍ وَ هُمْ لا يُؤْمِنُونَ» (مريم، آيه ٣٩)