همچنان كه همه چيز در عالم آخرت، زنده و باشعور است.
ب- آتش همچون حيوان درنده‌اى كه شكار و طعمه خود را از دور مى‌بيند، مى‌خروشد، نعره مى‌كشد و براى بلعيدن دشمنان خدا شعله‌ور مى‌گردد.
ج- اين آتش داراى حالات خاص «تغيّظ» و «زفير» است. «تغيّظ» به معناى اظهار غيض است كه گاهى با سر و صدا توأم است و «زفير» به معناى تردّد و آمد و شد نفس است. «١» اينها همه كنايه از شدّت عذاب است و نشان مى‌دهد كه آتش سوزان دوزخ همچون حيوان درنده و گرسنه‌اى است كه در انتظار طعمه خويش است و انتظار اين گروه را مى‌كشد و همانند شيرى است كه به هنگام شكار، غرّش مى‌كند. «٢» كيفيت عذاب‌ قرآن كيفيّت عذاب منكران قيامت را بگونه‌اى بيان مى‌كند كه در برابر چشمان آدمى مجسّم مى‌شود. كافران و گناهكاران در غل و زنجيرند و دستهايشان بسته شده و آنها را با همين حال در مكان بسيار تنگى از دوزخ مى‌افكنند. در آن هنگام فرياد واويلا (اى مرگ بر من) از آنان بلند است.
ناگفته نماند كه قرار گرفتن مجرمان در مكان محدود نه بدين جهت است كه دوزخ كوچك است و ظرفيت ندارد، بلكه به فرموده قرآن، بسيار وسيع و بى‌پايان است:
«يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزيدٍ» «٣» روزى كه به جهنم مى‌گوييم: آيا پر شدى؟ مى‌گويد: آيا بيش از اين هست! پس جهنم تنگ و كم‌ظرفيت نيست، بلكه مكان وسيعى است، ولى آنها را در اين مكان وسيع چنان محدود مى‌كنند كه به فرموده پيامبر اكرم (ص)، فرو افتادن كافران به جهنم، همانند فرو رفتن ميخ در ديوار است. «٤»