نور معرفت‌ ابتداى آيه كه فرمود «اللَّهُ نُورُ السَّمواتِ وَالْأَرْضِ» سخن از نور عمومى خدا بود كه با تابش آن، جهان ظهور يافته است؛ امّا در ادامه آيه كه مى‌فرمايد: «مثل نوره» سخن از نور خاص خدا در ميان است، نورى كه تنها مؤمنان با آن روشن مى‌شوند و به وسيله آن به سوى كارهاى شايسته راه مى‌يابند و آن «نور معرفت» و يا «حقيقت ايمان» است.
دليل اينكه مراد از نور دوم (نور خاص) غير از نور اول است، آن است كه نور دوم را به ضمير «ه» اضافه كرده كه ملكيت را مى‌رساند، و ديگر آنكه در آخر آيه فرموده است به وسيله نور خود هر كس را كه بخواهد هدايت مى‌كند، در حالى كه از نور اول همه استفاده كرده و به وجود آمده و ظهور يافته‌اند. «١» دليل سوم اينكه در آيه بعد، محل اين نور را خانه‌هايى شمرد كه هميشه ذكر خدا در آنها بلند است، در حالى كه نور اول به وجود آورنده و منشأ ظهور همه چيز است.
خداى تعالى، اين نور خاص را به چراغى مثل زده است كه در شيشه‌اى قرار گرفته باشد و با روغن زيتون، در نهايت صفا و پاكى در حال سوختن باشد و چون شيشه چراغ نيز صاف است، نور آن را دو چندان مى‌كند (نُورٌ عَلى‌ نُورٍ) و مانند ستاره فروزنده‌اى مى‌درخشد. در آيات بعد مى‌فرمايد: اين چراغ در خانه‌هايى آويخته شده كه در آنها مردانى مؤمن، خداى را تسبيح مى‌كنند؛ مردانى كه خريد و فروش آنها را از ياد پروردگارشان و از عبادت او باز نمى‌دارد و آنان از روزى كه دلها و چشمها در آن زير و رو مى‌شود، در هراسند. اين مثال، آن نور معرفتى را توصيف مى‌كند كه خداى تعالى مؤمنان را با آن گرامى داشته است، همان نورى كه دنبالش سعادت هميشگى است و كفار را از آن محروم كرده و در ظلماتى قرار داده كه هيچ نمى‌بينند. «٢» مصاديق نور هدايت‌ با توجه به اين كه در آيه بعد، محلِ نور چراغ هدايت را خانه كسانى شمرده كه‌