معارف قرآن (ج4)

معارف قرآن (ج4) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٩٦

به غير آن نگاه كند. «١» خداوند در آيات فوق، رزق نيكو را پاداش كسانى قرار داده است كه در راه خدا هجرت كرده‌اند و در اين راه شهيد شده يا رحلت كرده‌اند و شايد علّت آن اين باشد كه چون آنان در اين جهان، منزل و مأواى خود را به خاطر خدا ترك گفته‌اند و در اين راه انواع مشكلات و سختيها را تحمّل كرده‌اند، آوارگى و گرسنگى را پذيرفته و محروميتها را با اختيار به دوش كشيده‌اند، خداوند متعال نيز براى جبران آن سختيها، نعمتهايى به آنها وعده مى‌دهد كه از هيچ نظر با نعمتهاى دنيوى، قابل مقايسه نيست؛ زيرا استفاده و لذّتى كه از نعمتهاى دنيوى حاصل مى‌شود، نسبى، ناقص و همراه با خستگى و ملالت است، در حالى كه نعمتهاى بهشتى، جاودان و بى‌پايان و وصف‌ناشدنى است.
خداوند بهترين رزّاق‌ خداوند در پايان آيات مزبور، خود را به عنوان بهترين روزى دهنده معرّفى كرده است؛ زيرا اوّل آنكه روزى‌دهى او از روى علم به نوع نياز موجودات و متناسب با مقدار آن و همسنخ با آن مى‌باشد، در حالى كه روزى ديگران ممكن است هماهنگ با نوع نياز از حيث مقدار و سنخيّت نباشد، دوّم آنكه، روزى دهىِ او هميشگى است، ولى روزى‌دهىِ ديگران موقّتى است، سوّم آنكه، روزيى كه ديگران مى‌دهند، ممكن است به خاطر سود شخصى و همراه با منّت و خواهش باشد و حال آنكه خداوند، بى‌آنكه كسى از او بخواهد و حتى قبل از خلقت موجودات و بدون هيچ منّتى روزى آنها را در اختيارشان گذارده است، چهارم آنكه، روزيى كه ديگران مى‌دهند، در حقيقت، از خود آنها نيست، چرا كه مالك حقيقى هر چيزى خداوند است. پنجم آنكه، «٢» خداوند از حيث روزى‌دهى، لطيف، قوى و عزيز است، يعنى هيچ موجودى از مخلوقاتش كه نيازمند رزق اوست، از وى غايب نيست و از پذيرفتن رزقش سر باز نمى‌زند و به خاطر اينكه قوى است، توانايى روزى‌دادن به بندگانش را دارد و چون عزيز است كسى نمى‌تواند مانع او از اين كار شود. ششم آنكه، روزى‌دهىِ او عام و شامل تمام موجودات‌