معارف قرآن (ج4)

معارف قرآن (ج4) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٩١

را به امدادهاى غيبى دلگرم ساخته است. در اين آيه شريفه نيز به مؤمنان، بشارت داده شده كه خداوند از آنان دفاع مى‌كند. تعبير «يُدافِعُ» كه به شكل فعل مضارع آمده، حاكى از مبالغه در دفع و دوام است، به اين معنا كه هر گونه حيله دشمنان را از مؤمنان دور مى‌سازد. اين وعده، مخصوص مؤمنان عصر پيامبر نيست، بلكه حكمى است كه در تمام زمانها جارى است و هر مؤمنى را شامل مى‌شود. «١» علت حمايت‌ وعده يارى خداوند به اين دليل است كه خدا مؤمنان را دوست مى‌دارد، ولى مشركان را دوست نمى‌دارد، چون مؤمنان امانت را رعايت و نعمت خدا را شكر مى‌گزارند، پس در حقيقت، خدا از دين خود حمايت مى‌كند؛ همچنان كه فرمود:
«ذلِكَ بِانَّ اللَّهَ مَوْلَى الَّذينَ امَنُوا وَ انَّ الْكافِرينَ لا مَوْلى‌ لَهُمْ» «٢» زيرا خداوند مولاى مؤمنان است و كافران مولا و ياورى ندارند.
تعبير «انَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٍ كَفُورٍ» در پايان آيه شريفه، خود علت اين يارى خداوند است؛ زيرا «خوّان» به معناى بسيار خيانت‌كننده و «كفور» به معناى بسيار كفران‌كننده نعمت است و چه نعمتى بالاتر از دين مبين اسلام و چه كفران و خيانتى بالاتر از پشت‌كردن به اين دين بزرگ الهى است.
دفاع‌ «اذِنَ لِلَّذينَ يُقاتَلوُنَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ انَّ اللَّهَ عَلى‌ نَصْرِهِمْ لَقَديرٌ الَّذينَ اخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ الَّا انْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ وَ لَوْ لا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَ بِيَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ يُذْكَرُ فيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثيراً وَ لَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ انَّ اللَّهَ لَقَوِىٌ عَزيزٌ» (حج، آيات ٣٩- ٤٠)
به كسانى كه جنگ بر آنان تحميل مى‌شود، اجازه جهاد داده شد، زيرا مورد ستم قرار