اخلاق سياسى - الهامى نيا، على اصغر - الصفحة ٢٠٠
شخصيت و آزادگى خويش را حفظ كند، نه تنها از دشمن، بلكه از دوست هم درخواستى نكند، چنان كه نقل شده است كه روزى به اصحابش فرمود: آيا با من بيعت نمىكنيد؟ گفتند: اى پيامبر! ما سالهاست كه با شما بيعت كردهايم! فرمود: بيعت كنيد (و قول بدهيد) كه هيچگاه از مردم چيزى نخواهيد. سخن آن حضرت، چنان بر آنان تأثير گذاشت كه از آن پس، اگر يكى از آنها سوار مركب بود و تازيانه از دستش بر زمين مىافتاد، به كسى نمىگفت، تازيانه را به من بده، بلكه خود، از مركب پايين مىآمد و آن را بر مىداشت. «١» و نيز به پيروان خويش فرمود:
«اسْتَغْنُوا عَنِ النَّاسِ وَ لَوْ بِشَوْصِ السِّواكِ» «٢» از مردم بىنيازى بجوئيد، گر چه به يك تكّه چوب مسواك باشد.
امام صادق عليه السلام مىفرمايد:
وضع مالى يكى از اصحاب پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله سخت شد، همسرش به او گفت نزد رسول خدا (ص) برو و از او درخواست كمك كن، مرد خدمت پيامبر (ص) رسيد، ولى پيش از آنكه سخنى بگويد، آن حضرت فرمود: «هر كس از ما چيزى بخواهد به او مىدهيم ولى اگر بىنيازى بجويد، خدا بىنيازش مىسازد.» مرد پيش خود گفت: حتماً منظور پيامبر (ص) من هستم، از اين رو درخواستش را مطرح نكرد و به خانه بازگشت. براى بار دوم و سوّم نيز به خدمت پيامبر (ص) رسيد و همان جمله را شنيد، از اين رو، تصميم گرفت تيشه و ريسمانى عاريه كند و در كوهستان اطراف به جمع آورى هيزم بپردازد تا از اين راه امرار معاش كند.
پس از مدتى از همين راه زندگىاش تأمين شد. روزى نزد رسول خدا (ص) آمد و داستان خود را باز گفت، پيامبر فرمود: «من كه گفتم: هر كس از ما چيزى بخواهد، به او مىدهيم و اگر بىنيازى بجويد، خدا بىنيازش مىسازد! «٣»