ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٠ - جايگاه رجعت در اعتقادات شيعه
رجعت
محمّدرضا ضميرى
معناى لغوى
الفاظ مختلفى براى بيان اصل اعتقادى رجعت در قرآن مجيد و روايات اسلامى به كار رفته است، مانند: رجعت، اياب، كرّه، ردّ، حشر كه همه در معناى بازگشت مشتركند ولى در ميان همه اين الفاظ، لفظ رجعت مشهورتر است. رجعت مصدر مرّه[١] و بيانگر «يكبار بازگشت» است، چنانچه در لسانالعرب[٢] آمده است: «رجعت مصدر مرّه از ماده رجوع است».
معناى اصطلاحى (كلامى)
شيخ مفيد در معناى اصطلاحى رجعت تعريفى را ارائه كرده كه گوياى معناى واقعى رجعت بوده و داراى نواقص ديگر تعريفها نيست. ايشان در تبيين معناى اصطلاحى (كلامى) رجعت چنين مىنويسد:
خداوند گروهى از اموات را به همان صورتى كه در گذشته بودند، به دنيا برمىگرداند، و گروهى را عزيز و گروهى ديگر را ذليل مىكند و اهل حق را بر اهل باطل غلبه و نصرت داده، مظلومان را بر ظالمان و ستمگران غلبه مىدهد، اين واقعه هنگام ظهور مهدى آل محمد، عليهمالسلام، رخ خواهد داد.[٣]
جايگاه رجعت در اعتقادات شيعه
اعتقاد به رجعت و بازگشت گروهى از مردگان، پيش از قيامت، به دنيا، از ويژگى خاصى برخوردار است و در منابع اسلامى اهميت آن با بيانهاى گوناگونى مطرح شده است. در برخى روايات روز رجعت را يكى از «روزهاى الهى» كه عظمت و قدرت الهى در آن متجلى خواهد شد، برشمردهاند:
امام صادق (ع) فرمودند: «روزهاى الهى سه تاست: روزى كه قائم [آل محمد (ص)] قيام خواهد كرد، روز رجعت و روز قيامت».[٤]
با توجه به تفاسير، منظور از «ايّام الله» روزهايى است كه امر الهى اعم از نعمت يا نقمت، عزّت و ذلّت ظهور تامّ مىيابد.[٥]
آرى رجعت و بازگشت انسانهايى كه سالها پيش از دنيا رفتهاند حكايت از قدرت و عظمت الهى دارد و در آن روز اين عظمت و شوكت الهى براى همگان آشكار مىشود، يا در آن روز