ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٠ - ١ شرايط اجتماعى عصر ميلاد
بر لوح سبز
ابراهيم شفيعى سروستانى
اشاره: شرايط اجتماعى دشوار و خفقان شديدى كه در دوران تولد امام مهدى (ع) حاكم بود، موجب شد كه به هنگام تولد آن حضرت، پنهانكارى شديدى از سوى بيت امامت صورت گيرد تا مبادا دشمنان از آن آگاه شوند، اين موضوع اگرچه در آغاز موجب سرگردانى و حيرت براى برخى شيعيان شد، امّا به تدريج همه شيعيان در امامت فرزند امام عسكرى (ع)، امام مهدى (ع) به عنوان آخرين امام، هم رأى و هم داستان شدند و همه اختلافنظرها از ميان رفت. در مقاله حاضر شرايط دشوار دوران تولد امام مهدى (ع) و آنچه موجب يقين شيعيان به امامت آن حضرت شد، به اجمال بررسى شده است.
١. شرايط اجتماعى عصر ميلاد
دوران ٢٥٠ ساله امامت شيعى كه با وفات پيامبر گرامى اسلام (ص) در سال ١١ ق. آغاز گرديد و با شروع غيبت صغرا و قطع رابطه مستقيم امام معصوم (ع) با جامعه اسلامى در سال ٢٦٠ ق. پايان پذيرفت، به مقاطع مختلف با ويژگىها و خصوصيات متفاوت قابل تقسيم است.
در اين ميان دوران چهل ساله امامت امام هادى و امام عسكرىعليهما السلام كه از سال ٢٢٠ ق. آغاز و تا سال ٢٦٠ ق. امتداد مىيابد، به لحاظ واقع شدن در آستانه دوران غيبت صغرا، جايگاه خاصى داشته و از ويژگىهاى متفاوتى برخوردار است.
يكى از ويژگىهاى اين دوران شدت مراقبت و محدوديتهاى فراوانى است كه از سوى حكّام جور نسبت به اين دو امام بزرگوار اعمال مىشد.
اگرچه حاكمان ستمپيشه اموى و عباسى همواره بيشترين سختگيرىها را نسبت به امامان شيعه روا مىداشتند و آنها را از هر جهت در تنگنا قرار مىدادند، امّا در دوران امامت حضرت هادى و حضرت عسكرىعليهما السلام اين سختگيرىها شدت بيشترى گرفت و محدوديتهاى بيشترى براى اين دو امام ارجمند در نظر گرفته شد تا آنجا كه در سال ٢٤٣ ق. به دستور متوكل عباسى، حضرت هادى (ع) به اجبار از مدينه به سامرا (عسكر) كه در آن زمان مركز خلافت بود، آورده شدند و تا زمان شهادت، يعنى سال ٢٥٤ ق.