ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٢ - تعريف استشراق
استشراق و مستشرق
خاورشناسان و پژوهشهاى قرآنى
محمد محسن على الصغير
ترجمه: محمد صادق شريعت
تعريف استشراق
استشراق در تعبيرى موجز عبارت از آن دسته از پژوهشهاى غربيانى است كه در خصوص ميراث شرق و به ويژه مسايلى مرتبط با تاريخ، زبان، ادبيات، هنر، علوم، عادات و سنن آن انجام مىپذيرد. ١
بنابراين خاورشناس فردى است از ديار مغربزمين كه ميراث شرق و هر آنچه را كه به نوعى به تاريخ و زبان و ادبيات و هنر و علوم و عادات و سنن او تعلق دارد، بررسى مىكند و مىكاود.
يك خاورشناس براى كاوش اين ميراث ناگزير از داشتن ابزارهايى است كه او را به هدف مورد نظر خود رهنمون مىشوند. يكى از ابزارهايى كه يك مستشرق بايد به آن مجهز گردد فراگرفتن كامل زبان مشرقزمين، و تخصص يافتن در زبانى است كه آثار عمده و برجستهاى در زمينههاى تاريخ، هنر، ادب و علوم از خود بر جاى نهاده است. اين زبان بىترديد «زبان عربى» است. به همين دليل است كه «آلبرت ديتريش» خاورشناس معاصر آلمانى عقيده دارد كه مستشرق پژوهندهاى است كه مىكوشد شرق را بكاود و بفهمد و از اين رو تا زمانى كه زبان شرق را به طور كامل فرا نگرفته باشد نمىتواند به نتايج درست، دست يابد. ٢
اصطلاح استشراق به دوران قرون وسطى و حتى به دورتر از آن بازمىگردد يعنى به دورانى كه درياى مديترانه در آن هنگام وجود داشت. چنان كه گفته شده است اين دريا در وسط جهان واقع شده بود و تمام جهات اصلى در ارتباط با آن مشخص مىشد.
هنگامى كه مركز ثقل رويدادهاى سياسى از درياى مديترانه به شمال انتقال يافت، باز هم اصطلاح شرق از بين