همواره در طول تاريخ رسم شيعيان بر اين بوده كه بخشى از اموال خود را يا به معصومين (ع) تقديم نموده يا در مسير مورد نظر ايشان صرف مى كرده اند و اين اموال غير از خمس و حقوق واجبى است كه بر عهده آن ها بوده است. اكنون كه ما در دوره غيبت كبرى به سر مى بريم هم چنان بسيارند شيعيان و عاشقانى كه بخشى از اموال خود را در راه ترويج وتبليغ دين و هرآنچه به ولى زمان حضرت مهدى (ع) مربوط مى شود؛ چه در قالب جلسات و حلقه هاى وصل و چه انتشارات و امثال آن هزينه مى كنند. آنچه در اين جا ارائه شده مطلبى درباره همين عمل است.

وظيفه هر مؤمن منتظرى است كه بخشى از دارايى خود را براى امام زمانش (ع) هديه كند و هر سال نسبت به اين عمل مداومت نمايد. در اين عمل شريف، غنى و فقير و مرد و زن يكسانند؛ جز اين كه ثروتمند به مقدار تواناييش تكليف دارد و فقير به مقدار استطاعت خود. چنان كه خداوند متعال فرموده است:

لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها.[١]

خداوند هيچ كس را جز به مقدار توانش تكليف نمى كند.

و يا اين كه در آيه ديگرى بيان نموده:

لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها.[٢]

خداوند هيچ كس را جز به آنچه توانايى داده تكليف نمى كند.

در روايات، اهل بيت (ع) صرف مال در راه امام زمان (ع) از مستحبات مؤكدى است كه از آن به عنوان «فريضه» تعبير شده است. براى نمونه از حضرت امام صادق (ع) نقل شده است كه فرمودند:

هيچ چيز نزد خدا محبوب تر از اختصاص دادن درهم ها براى امام (ع) نيست. و به درستى كه خداوند [يك‌] درهم را براى او [اهداكننده‌] در بهشت، مانند كوه احد مى گرداند.

سپس آن حضرت (ع) فرمودند:

خداوند در كتابش فرموده است: «مَنْذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً كَثِيرَةً؛[٣] چه كسى است كه به خداوند وامى نيكو دهد تا خدا [عوض‌] آن وام را چندين برابر، بسيار سازد.» به خدا سوگند كه اين در خصوص صله امام است.[٤]

هم چنين از ايشان نقل شده كه فرمودند:

به درستى كه خداوند، آنچه را در اختيار مردم است، به دليل نياز به آن نخواسته بلكه هر حقى كه خداوند دارد، از آن ولىّ اوست.[٥]

از حضرت امام كاظم (ع) درباره مفهوم آيه‌

مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ وَ لَهُ أَجْرٌ كَرِيمٌ؛[٦]

كيست آن كه به خداوند قرض نيكويى بدهد تا او آن را برايش چندين برابر سازد و به آن كس پاداشى گرامى عطا نمايد.

فرمودند:

درباره صله امام نازل شده است.[٧]

درباره فضيلت اين امر، روايت شده كه يك درهم خرج كردن در راه حج، از يك ميليون درهم در غير آن بالاتر است و يك درهم كه به امام (ع) برسد، مانند خرج كردن يك ميليون درهم در [راه‌] حج است.[٨]

در روايات اهل بيت (ع) منظور از اين آيه:

الَّذِينَ يَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ؛[٩]

كسانى كه آنچه را خداوند به پيوستنش دستور داده، مى پيوندند.

صله امام در هر سال شمرده شده است كم باشد يا فراوان.

ائمه اطهار (ع) حكمت انجام اين صله مبارك را تزكيه شخص پرداخت كننده و تعالى بيان كرده اند و چنان چه شخصى گمان كند كه امام (ع) به آنچه او مى پردازد، نياز دارد، به حيطه كفر وارد شده زيرا مردم نيازمند پذيرش صله خويش از جانب امام (ع) هستند و نه بالعكس.[١٠]

نقل شده كه امام صادق (ع) خطاب به شيعيان فرمودند:

صله آل محمد (ص) را از اموالتان وامگذاريد. هر كس غنى است، به مقدار مكنتش و هر كس فقير است به مقدار فقرش. پس هر كه مى خواهد خداوند مهم ترين خواسته اش را برآورد، بايد كه آل محمد (ص) و شيعيانشان را به وسيله آنچه از همه بيشتر به آن نياز دارد، صله نمايد.[١١]

حضرت صاحب الامر (ع) با دست خط مبارك خويش براى نائب اول خويش- محمد بن عثمان عمرى- مرقوم فرمودند:

... اما اموال شما را نمى پذيرم مگر براى اين كه شما پاكيزه شويد. پس هر كه مى خواهد صله كند و هر كه مى خواهد قطع نمايد كه آنچه خداوند به ما عطا نموده بهتر از آن چيزى است كه به شما داده است.[١٢]

پى نوشت ها:

\* با استفاده از: مكيال المكارم فى فوائد الدعاء للقائم (ع)، ج ٢، صص ٣٦٥- ٣٥٧.

[١]. سوره بقره (٢)، آيه ٢٨٦.

[٢]. سوره طلاق (٦٥)، آيه ٧.

[٣]. سوره بقره (٢)، آيه ٢٤٥.

[٤]. كلينى، اصول كافى، ج ١، ص ٥٣٧.

[٥]. همان.

[٦]. سوره حديد (٥٧)، آيه ١١.

[٧]. كلينى، همان، ج ١، ص ٥٣٨.

[٨]. كلينى، فروع كافى، ج ٤، ص ٢٦٠، ح ٣١.

[٩]. سوره رعد (١٣)، آيه ٢١.

[١٠]. همان.

[١١]. كلينى، فروع كافى، ج ٤، ص ٢٦٠، ح ٣١.

[١٢]. طبرسى، الإحتجاج، ج ٢، ص ٢٨١.