تأويل گرديده است، به وصف آن بزرگوار و بيان جايگاه تكوينى و تشريعى‌شان در عالم هستى اشاره دارند: مانند اينكه امام مهدى (ع)، «غيب» عالم است كه ايمان به آن، شرط ورود در حلقه اهل ايمان مى‌باشد.[١] از جمله اوصاف ديگرى كه در آيات قرآن، در خصوص معرفى امام عصر (ع) آمده است، عبارتند از: ماء معين‌[٢] (آب گوارا)، رفيق نيكو،[٣] حق،[٤] غيب مورد انتظار خداوند كه مؤمنان نيز به انتظار براى اوامر شده‌اند،[٥] قرآن عظيم،[٦] ولى كسى كه مظلومانه شهيد شد،[٧] صراط السّوى (راه ميانه)،[٨] كسى كه خود و يارانش أولى بأس شديد (داراى قوت رزم‌آورى) باشند،[٩] نور خداوند كه هركه را بخواهد به وسيله آن هدايت مى‌نمايد[١٠] و نور پروردگار كه زمين را به وسيله آن نورانى خواهدكرد،[١١] انسان مضطرّى كه هنگامى‌كه دعا نمايد مستجاب گردد،[١٢] ستاره پنهان شده (الخنّس)[١٣]، برخى از آسمان،[١٤] تجلى‌بخش روز،[١٥] مطلع فجر (سپيده پگاه)،[١٦] داراى دين قيمّه (استوار)،[١٧] باطل كننده باطل،[١٨] فتح و نصرت پروردگار،[١٩] آيت و نشانه خداوند،[٢٠] كسى كه يارانش را بندگان شايسته پروردگار تشكيل مى‌دهند،[٢١] آنكه به سبقت گرفتن براى پيروى و اطاعتش امر شده است‌[٢٢] و ....

٢. بخش ديگرى از آيات موعود در قرآن، به حتمى بودن ظهور امام (ع) و قطعى بودن انتقام از ظالمان و ستم‌پيشگان و استقرار حاكميت صالحان و شايستگان بر عرصه گيتى اختصاص دارد. هرچند، بيان تفصيلى و دلالات آنها بر طبق روايات نقل شده، مجال مبسوطى را طلب مى‌كند و از حوصله اين نوشتار، خارج است، اما مناسب است كه براى نمونه به چند آيه معروف از اين دسته عنايت داشته باشيم. در آيات شريفه زير؛

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى‌ لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً.[٢٣]

خداوند به كسانى از شما كه ايمان آورده و عمل صالح انجام داده‌اند، وعده فرموده كه در زمين خلافت دهد، چنانكه امم صالح پيامبران گذشته را جانشين پيشينيان خود ساخت و دين پسنديده آنان را بر همه جا مسلّط و نافذ گرداند، و بر همه مؤمنان پس از ترس و هراس از دشمنان، ايمنى حاصل عطا فرمايد كه مرا عبادت كرده، هيچ به من شرك نورزند.

و امام صادق (ع) فرمودند: [بخش نخست آيه‌] درباره على بن ابى‌طالب و امامان از فرزندان ايشان نازل گشته است و منظور از [بخش پايانى آيه‌] ظهور قائم (ع) مى‌باشد.[٢٤]

همچنين خداوند متعال در آيه ديگرى حتميت ظهور كامل و جامع دين خويش بر تمام اديان و فرق بر سراسر عالم را بيان فرموده است:

هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى‌ وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ.[٢٥]

او [خدايى‌] است كه رسولش را با هدايت و دين حق فرستاد تا او را بر همه دين [ها] آشكار سازد، هرچند كه مشركان اين امر را اكراه دارند.

حضرت امام صادق (ع) درباره اين آيه فرمودند: به خدا سوگند تأويل آن هنوز نازل نشده و تأويل آن نازل نخواهد شد تا اينكه قائم (ع) خروج نمايد، پس چون قائم (ع) خروج نمايد، هيچ كافرى به خداوند عظيم، و هيچ مشركى به امامت باقى نماند مگر اينكه خروج او را اكراه دارد، تا اينكه اگر كافر يا مشركى در دل سنگى [مخفى‌] باشد، آن سنگ [به زبان آمده‌] خواهد گفت: اى مؤمن، در شكم من كافرى هست، مرا بشكن و او را به قتل برسان.[٢٦]

اين آيه‌[٢٧] و نظير اين روايت در تأويل آن در سوره ديگرى از قرآن كريم نيز بنا به مقتضى آمده است.[٢٨]

همچنين فرموده است:

وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ‌وَ نُرِيَ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ جُنُودَهُما مِنْهُمْ ما كانُوا يَحْذَرُونَ.[٢٩]

و ما اراده كرديم بر آنانكه در زمين مستضعف شدند منت گذاريم و آنان را پيشوايان و وارثان زمين قرار دهيم؛ و به فرعون و هامان و لشكريانشان، آنچه را از آن بيمناك‌اند نشان دهيم.

از حضرات امام باقر و امام صادق (ع) روايت شده‌