ورود نسل جديدى از گياهان دستكارى شده ژنتيكى كه با هدف توليد مواد شيميايى صنعتى و دارويى كشت مى شود نيز موضوع نگران كننده اى است. طبق گزارشى كه اخيراً توسط گروهى از دانشمندان برجسته آمريكايى منتشر شده است، اين گياهان كه در فضاى آزاد و مزارع كشاورزى پرورش مى يابند، علاوه بر آلودگى مزارع، با مخاطراتى جدّى بر سلامت بشر همراهند.

امروزه، جداى از مخاطراتى از اين دست، مؤلفه هاى ديگرى نيز وجود دارد كه بايستى از آنها غافل نماند. يكى از مهم ترين اين موضوعات، ظهور بيمارى هايى است كه با مصرف غذا مرتبط مى باشند و در چند سال اخير افزايش چشم گيرى داشته اند.

طبق برآورد مركز كنترل بيمارى هاى دولت ايالات متحده، تعداد بيمارى هاى مرتبط با غذاهاى مصرفى، حداقل در هفت سال اخير، رشدى دو برابر داشته است. اگرچه نمى توان مدعى شد كه اين رشد صرفاً محصول ظهور غذاهاى دستكارى شده است، اما به هيچ وجه هم نمى توان نقش اين غذاها را منكر شد.

در حالى كه پيامدهاى اين محصولات بر سلامت بشر كماكان نامشخص است، بى شك تأثيرات آن بر محيط زيست، حكايتى ديگر دارد.

گزارش ها و مطالعات صورت پذيرفته، جايى براى شك باقى نمى گذارد كه اين گياهان و محصولات، با پيامدهاى غيرقابل جبران بر محيط زيست و طبيعت و به ويژه بر مقوله تنوع زيستى همراه بوده اند. هرچه محيط زيست با تنوع زيستى بيشترى همراه باشد، سلامت آن با تضمين بيشترى همراه است، اما با ظهور اين موجودات و محصولات جديد، اين تنوع به نحوى غيرقابل كنترل در معرض تهديد قرار مى گيرد.

انتقال گرده، توسط حشرات و باد به مسافت هاى دور دست، اين امكان را فراهم مى آورد تا ديگر گونه ها نيز در معرض آلودگى قرار گيرند كه از اولين پيامدهاى آن، تخريب تنوع زيستى است. نمونه بارز اين پديده را در ايالت اكساكاى مكزيك شاهده بوده ايم.

در زمستان سال ٢٠٠١ «اگناسيو چاپلا» و «ديويد كوئيست» دو محقق از دانشگاه بركلى دريافتند كه آلودگى هاى وسيعى در يكى از ايالت هاى مكزيك گسترش يافته است. اگرچه نتايج تحقيق آنها هنوز هم مورد اختلاف است، اما مشخص شده است كه عامل اين آلودگى، ذرت آلوده وارداتى از ايالات متحده بوده است. بذرهاى وارداتى كه به ميزان اندكى در مزارع اكساكا مورد استفاده قرار گرفته بودند، مزارع گسترده اى را در اين ناحيه آلوده كردند.

جداى از گياهان، حيوانات دستكارى شده نيز با پيامدهايى بر محيط زيست همراهند. امروزه ورود موجودات جديد به قدرى افزايش يافته كه ديگر اكوسيستم توان مطابقت دادن خود را با اين گونه ها، به راحتى ندارد. گروهى از دانشمندان دانشگاه پوردمو كشف كرده اند كه نوعى ماهى دستكارى شده ژنتيكى، جمعيت گسترده اى از ماهى هاى وحشى را به آستانه انقراض كشيده است؛ اين گونه دستكارى شده جديد، به لطف اندازه بزرگ تر خود، توانسته بر ديگر رقباى خود پيروز شود و آنها را به انقراض بكشاند.

اين تحقيق، در ادامه، به اين نكته اشاره مى كند كه تنها رها شدن شصت ماهى دستكارى شده از اين نوع در يك محيط طبيعى، با نابودى شصت هزار ماهى وحشى همراه است. حال با وجود امكان گريختن اين گونه ماهى ها از پرورشگاه هاى مصنوعى به آب هاى طبيعى، اين نگرانى به نحو بارزى تشديد مى شود.

مسئله آخر هم به موضوع استفاده از آفت كش ها مربوط مى شود. برخلاف نظر حاميان اين تكنولوژى، مصرف آفت كش ها در نتيجه استفاده از اين گونه محصولات، نه تنها كاهش نداشته بلكه با افزايش قابل توجهى همراه بوده است. طبق تحقيق «چارلز بردك» از مركز سياست گذارى علم و محيط زيست آمريكا كه برپايه اطلاعات ارائه شده توسط وزارت كشاورزى اين كشور صورت پذيرفته است، مشخص شده است كه تنها در سال هاى آغازين استفاده از اين محصولات، شاهد كاهش مصرف بوده ايم و اين در حالى است كه در سال هاى بعد، با افزايش چشم گير مصرف اين آفت كش ها و بسيار بيشتر از حد متعارف سابق مواجه بوده ايم.

پى نوشت ها:

\* سياحت غرب، ش ٢٦؛ به نقل از:www .aternet .com

[١].Christian Zarro : نويسنده و محقق بريتانيايى.

[٢].Igor Cima : استاد آسيب شناسى از دانشگاه برن سوئيس.