٢. تبيين مبانى و اصول مورد پذيرش ديدگاه فرهنگى- اجتماعى و ارائه تصويرى، هرچند اجمالى از مهم ترين دغدغه هاى نظريه پردازان اين ديدگاه در برخورد با باور مهدوى و فرهنگ انتظار، از يك سو، موضوعات و مسائل مختلف فرهنگى، سياسى و اقتصادى موجود در جامعه ما، از سوى ديگر.

٣. تدوين متنى آموزشى كه خواننده را به تدريج و براساس سيرى منطقى، با باور مهدوى و فرهنگ انتظار آشنا ساخته و او را براى فعاليت هاى پژوهشى و مطالعاتى عميق تر و گسترده تر در اين زمينه آماده سازد.

٤. آشنا ساختن اقشار مختلف مردم با وظايف و تكاليفى كه در عصر حاضر در برابر آخرين حجت خدا (ع) برعهده دارند.

كتاب حاضر، در پنج فصل به شرح زير، سامان يافته است:

١. امام مهدى (ع)؛ خصايص و ويژگى ها

در اين فصل تصوير جامعى از ابعاد گوناگون شخصيت امام عصر (ع) ارائه و موضوعات مختلفى چون تاريخ زندگانى، ويژگى هاى ظاهرى، خصال و صفات و جايگاه آن حضرت در عالم هستى بررسى شده است.

عناوين گفتارهاى اين فصل به شرح زير است:

گفتار اول: از تولد تا غيبت‌

گفتار دوم: خصال و صفات امام مهدى (ع)

گفتار سوم: اثبات امامت امام مهدى (ع)

گفتار چهارم: غيبت، مفهوم و علل آن‌

گفتار پنجم: جايگاه حجت خدا «در عالم هستى»

٢. انتظار؛ رويكردها و كاركردها

در اين فصل پس از تبيين دو مفهوم ولايت ورزى (تولّى) و برائت جويى (تبرّى) به عنوان دو پايه اساسى انتظار در عصر غيبت، موضوع انتظار، از ابعاد مختلف مفهومى، اعتقادى و كاركردى بررسى شده و ديدگاه ها و رويكردهاى مختلفى كه در اين زمينه وجود دارد؛ به ويژه رويكرد امام راحل (ره) مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است تا در نهايت خواننده به شاخصه هاى يك ديدگاه متعادل و در عين حال همه جانبه نگر در زمينه انتظار امام عصر (عج) دست يابد.

اين فصل مشتمل بر شش گفتار است كه عناوين آنها عبارت اند از:

گفتار اول: تولى و تبرى در عصر حاضر

گفتار دوم: انتظار در تفكر شيعه‌

گفتار سوم: انتظار و ديدگاه ها

گفتار چهارم: احياگر انديشه انتظار

گفتار پنجم: امام خمينى و انقلاب جهانى امام عصر (ع)

گفتار ششم: جامعه موعود، الگوى جامعه مطلوب‌

٣. ظهور؛ نشانه ها و چشم اندازها

اين فصل به بررسى موضوعات مختلف مرتبط با ظهور امام عصر (ع) اختصاص يافته و در آن موضوعات متنوعى همچون: زمان ظهور، شرايط ظهور، نشانه هاى ظهور، چگونگى تحقق ظهور و چشم انداز جهان پس از ظهور مورد بررسى و تجزيه و تحليل قرار گرفته است.

در اين فصل شاهد اين عناوين هستيم:

گفتار اول: تعيين وقت براى ظهور

گفتار دوم: وفا به پيمان، شرط تحقق ظهور

گفتار سوم: ظهور و سنت هاى الهى‌

گفتار چهارم: نشانه هاى ظهور

گفتار پنجم: ياران قائم (ع)

گفتار ششم: عدالت مهدوى‌

گفتار هفتم: جهان پس از ظهور

٤. باور مهدوى؛ آسيب ها و بايسته ها

در اين فصل، ضمن تبيين مهم ترين بايدها و نبايدهاى تبليغ و ترويج فرهنگ انتظار و ارائه راهكارهايى براى تعميق و گسترش هرچه بيشتر اين گونه فعاليت ها، برخى از آسيب ها و آفت هايى كه فعاليت هاى تبليغى و ترويجى در حوزه مهدويت را تهديد مى كنند، نيز بررسى شده است.

عناوين گفتارهاى دوگانه اين فصل به اين شرح است:

گفتار اول: بايسته هاى تبليغ فرهنگ مهدوى‌

گفتار دوم: نقش علماى شيعه در عصر غيبت‌

٥. انتظار؛ روزها و يادها

در آغاز اين فصل از برخى روزها و ماه هاى سال كه انتظار در آنها جلوه و درخشش بيشترى دارد؛ همچون شب نيمه شعبان و ماه مبارك رمضان، ياد و اعمال و ادعيه خاص اين ايام بيان شده است و در پايان آن نيز به دليل ارادت وصف ناشدنى همه شيعيان ايران اسلامى به هشتمين امام معصوم، حضرت رضا (ع) به بررسى باور مهدوى در كلام رضوى (ع) پرداخته شده و بخشى از رواياتى كه از آن حضرت در زمينه باور مهدوى و فرهنگ انتظار نقل شده، مورد بررسى قرار گرفته است.

موضوعات اين فصل در چهار گفتار به شرح زير سامان يافته است:

گفتار اول: فضيلت شب نيمه شعبان‌

گفتار دوم: رمضان، بهار انتظار

گفتار سوم: باور مهدوى در كلام رضوى (ع)

گفتار چهارم: موضوعاتى براى پژوهش‌

آنچه اين اثر را از ديگر آثار مشابه متمايز مى سازد ويژگى هاى زير است:

١. ارائه مطالب براساس سير و ترتيب منطقى مناسب، به گونه اى كه خواننده مى تواند گام به گام به نگرشى جامع، عميق و گسترده در زمينه معارف مهدوى و موضوعات مرتبط با آن دست يابد؛

٢. بررسى وجوه مختلف اعتقادى، تاريخى، فرهنگى و اجتماعى باور مهدوى و فرهنگ انتظار به شيوه اى متقن و مستدل؛

٣. بهره گيرى از منابع اصلى و دست اول و دقت در نقل اقوال و روايات؛

٤. پاسخ گويى به پرسش ها و ابهام هاى گوناگونى كه در حال حاضر در زمينه اين باور و فرهنگ وجود دارد؛

٥. تلاش در جهت ارائه ديدگاهى متعادل و به دور از افراط و تفريط در زمينه بسيارى از مباحث مهدوى؛

٦. بررسى و تبيين بايدها و نبايدهايى كه شايسته است در فعاليت هاى ترويجى و تبليغى در حوزه مهدويت مورد توجه قرار گيرند؛

٧. معرفى منابع مطالعاتى براى تكميل مباحثى كه در كتاب، به اجمال، به آنها پرداخته شده است.

مطالعه اين اثر را به همه علاقه مندان مباحث مهدوى، به ويژه كسانى كه در پى ترويج و تبليغ فرهنگ انتظار در مجامع و مراكز مختلف، به ويژه دانشگاه ها هستند توصيه مى كنيم.

پى نوشت ها

[١]. ر. ك: مجلسى، محمدباقر، بحارالأنوار، ج ٨، ص ٣٦٨.

[٢]. براى مطالعه بيشتر در اين زمينه ر. ك: همين كتاب، صص ١٥٩- ١٨٤.