«يبوس» همان نامى است كه قدس، قريب به ٤٥٠٠ سال پيش بدان شناخته شد و منسوب به يبوسى هايى بوده كه از تبار عرب هاى اوليه جزيرةالعرب هستند، يبوسى ها ساكنان اصلى قدس به شمار مى روند، آنان نخستين ساكنان قدس هستند كه در حدود ٢٥٠٠ ق. م به همراه قبايل عرب كنعانى به اين منطقه آمدند و با تپه هاى مشرف به شهر قديمى قلعه اى را بر فراز تپه جنوب شرقى يبوس ساختند كه به «دژ يبوس» معروف گشت. (اين دژ از قديمى ترين بناهاى قدس به شمار مى رود.) هدف از ساخت اين دژ، دفاع از شهر و محافظت از آن در برابر حملات و تهاجمات عبرانى ها و مصرى ها (فراعنه) بوده است.

يبوسى ها همچنين نسبت به تأمين آب دژ و شهر خود همت گماشتند. آنان قناتى را حفر كردند تا آب چشمه جيحون (نبع العذرا) واقع در دره قدرون (امروزه به چشمه سلوان معروف است) را به درون دژ و شهر انتقال دهند.

قدس به نام «اورشالم» نسبت به شالم (خداوند صلح كنعانى ها) نيز معروف بود. اين نام در كتب مصرى معروف به لوح هاى «تل العمارنه» كه تاريخ آن به قرن هاى ١٨ و ١٩ قبل از ميلاد باز مى گردد، ذكر شده است.

يبوس در دست يبوسى ها و كنعانى ها بود تا اينكه در سال ١٤٠٩ ق. م به تصرف داوود پيامبر (ع) درآمد و از آن هنگام به شهر داوود موسوم گشت. داوود نبى اين شهر را به پايتختى برگزيد. اين شهر پس از حضرت داوود به فرزندش سليمان (ع) رسيد و در عهد ايشان به اوج شكوفايى معمارى رسيد. در همين مقطع دين يهود رواج يافت. در سال ٥٨٦ ق. م قدس به حكمروايى فارسيان درآمد، اين شهر پيشتر توسط بخت النصر اشغال و كاملًا ويران شده و ساكنان يهودى اش به بابل انتقال يافته بودند. شهر قدس در حكمرانى فارس ها بود تا اينكه به سال ٣٣٢ ق. م توسط اسكندر مقدونى به اشغال درآمد.

قدس در عصر يونانى دوره بى ثباتى را سپرى كرد. به ويژه پس از مرگ اسكندر مقدونى كه بحران ها و اختلافات ميان بطلميان (پيروان بطلميوس كه مصر را تصرف كرده و دولت بطلميان را تأسيس كرد) و سلوكيان (منسوب به فرمانده سلوكس كه با تصرف سوريه حكومت سلوكيان را بر پا نمود) بود، اين دو سعى در تصرف و حكمرانى بر اين شهر داشتند.

در سال ٦٣ ق. م روميان به فرماندهى «بومبى» قدس را اشغال كردند، در سال ١٣٥ م. هادريانوس امپراطور روم شهر قدس را كاملًا ويران ساخت و به جاى آن مستعمره اى جديد بنام (ايليا كابتولينا) داير نمود.

قدس در دوران بيزانسى (٣٣٠- ٦٣٦)