بعضى از علماى گذشته، درباره آياتى كه مرتبط با موضوع موعود آخرالزمان است كتب مفصلى نوشته اند. ذكر آيات مرتبط با اين موضوع بحث مفصلى مى طلبد كه ما را از موضوع اين گفتگو دور مى سازد.

نكته ديگرى كه قرآن بدان متذكر است، آنست كه منجى و موعود، به مثابه مشعل اميد در جامعه و قلب انسانها معرفى شده است. چنانكه ايشان را به عنوان «بقية الله»[١] معرفى مى نمايد. اين مطلب خود نكته ظريف و روانى در امر تبليغ و تعليم و تربيت است، چون انسان به اميد دلبسته است و با اميد زنده است و سخت ترين بحران براى انسان آنست كه به ورطه ياس و نااميدى بيفتد. از همين رو، قرآن، نقطه روشن و اميدبخش را در دل انسان، موعود آخرالزمان معرفى مى كند.

موعود: اجازه بدهيد بپرسيم اصولا انسان چه وقت و يا به چه دليل به ورطه پوچى و ياس مى افتد؟

محمدى عراقى: از قرآن چنين استنباط مى شود كه، انسان موجودى است كه همواره مى خواهد رابطه اى با جهان بى نهايت و ماوراءالطبيعه داشته باشد و اين ارتباط نيازمند وسيله و اسبابى است تا امكان اين ارتباط را فراهم مى سازد. اين ارتباط به دليل ضعف و ناتوانى انسان معمولى، از طريق امامت و ولايت ممكن مى شود. چنانچه انسان، احساس كند كه هيچ رابطه اى با آن عالم ماورايى ندارد و يا معلق مانده، دچار پوچى مى شود و احساس مى كند به بن بست رسيده است. اين نيز از همان شعله هاى درونى انسان است و از نشانه هاى وجود فطرت الهى در كالبد آدمى بهمان سان كه در عصر كنونى، در قرنى كه ظاهرا متمدن ترين مردمان زندگى مى كنند، اين بيمارى به جان انسان افتاده است كه آدميان احساس مى كنند با ابديت ارتباط ندارند.

اين نكته، يكى از وجوه مهم تبليغى قرآن است. امامت، تجلى عينى ارتباط انسان با خداست، ارتباط انسان با ماوراءالطبيعه.

موعود: ويژگيهاى تبليغى اهل بيت، عليهم السلام، دراين باره چگونه است؟

محمدى عراقى: روايات اسلامى و احاديث اهل بيت، عليهم السلام، درباره موعود آخرالزمان بسيارند، اما يكى از مهمترين ويژگيهاى اين روايات تكيه بر موضوع «عدالت» است. چه، رواياتى كه از پيامبر اكرم، صلى الله عليه وآله، در اين باره رسيده همه، مورد تاكيد اكثر فرق شيعه و سنى است. شايد معروفترين آنها، حديث معروف عدل است كه مى فرمايند:

«يملاالله به الارض عدلا قسطا كما ملئت جورا و ظلما»

خداوند زمين را از قسط و عدل پر مى سازد پس از آنكه از ظلم و جور پر شده باشد.[٢]

اگر توجه كنيم درمى يابيم كه همين موضوع «عدل» هم كه در روايات ائمه بر آن تكيه كرده اند، بر اساس نوعى آرمانخواهى است و متكى بر بينش عدالتخواهانه بشر است.

انسان به طور طبيعى از ظلم و ستم بيزار و جوينده عدالت است. بنابراين،