ملاحظه مى كنيد كه از اين موضوع به عنوان يك اراده الهى با كمال قاطعيت و حتميت ياد شده است و يا در آيه شريفه‌ «وَعَدَاللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ...»، [١] از آن به عنوان يك وعده الهى ذكر شده است و اين يكى از ويژگيهاى خاص قرآن كريم است. در واقع، آيات فوق، رابطه بين «موعود آخرالزمان» و «بينش توحيدى» را بيان مى كند و بر حتميت و قطعيت آن تاكيد دارد.

نكته دوم در اين باره آنست كه، قرآن كريم، ظهور آن منجى موعود را با آرزوها و فطرت حق طلبانه و عدالتخواهانه بشر پيوند زده است. بدان معنى كه با توجه به استضعاف بشر، وعده خداوند، حاكميت دادن صالحان و مستضعفان بر پهنه زمين است.

در طول تاريخ، انسان هميشه در آرزوى تحقق يك حكومت صالح و دور از ظلم و بى عدالتى بوده است. قرآن حكيم در معرفى حكومت حضرت مهدى، عليه السلام، و موعود آخرالزمان، روى اين خواست فطرى انسان انگشت گذاشته است. بايد توجه داشت كه همه قيامهايى كه عليه ستمكاران صورت گرفته، بر اساس همين خواست فطرى بشر بوده است اما، متاسفانه اين تمنا تحقق نيافته است.

در آيات قرآن اشاره شده كه مهدى موعود، كسى است كه بر مستضعفين منت مى نهد و آنها را نجات مى بخشد و پيشواى جامعه بشرى قرار مى دهد.

در آيه، «وَلَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ»[٢] پايان سعادتمندانه حيات انسان، همراه با حاكميت صالحان بر كره زمين است‌

موعود: آيا قرآن اين امر را مختص مسلمين اعلام مى كند؟

محمدى عراقى: خير، قرآن بر اين نكته تاكيد مى ورزد كه اعتقاد به موعود آخرالزمان، تنها به شيعيان و مسلمانان اختصاص ندارد. بلكه، تمام پيامبران گذشته، بشارت فرارسيدنش را داده اند. چنانكه در آيه شريفه، «وَلَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ ...» ذكر شده است.

چنانكه مى دانيد، زبور كتاب دينى حضرت داوود، عليه السلام، است. قرآن ما را آگاه مى سازد كه در زبور، وعده فرارسيدن موعود داده شده است و اين خود يكى از نكات ظريف و تبليغى قرآن است.

نكته ديگر اينكه، اصولا قرآن با آوردن تمثيلهايى از امم گذشته، سنت اصلاح گرايى و تغيير و تحول را يك «سنت الهى» و «قانون آسمانى» معرفى مى كند و از امم پيشين نيز در اين باره مثال مى آورد.

در همان سوره مبارك نور، آيه ٥٥، قرآن مجيد براى آنكه، حالت استبعادى و بعيد دانستن ظهور موعود را از ذهن انسان دور كند، مى فرمايد: «كَمَااسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ...» يعنى اين وعده الهى، يك سنت است، چنانكه قبلا هم بوده. مثلا در امت موسى، عليه السلام، هم بوده و اين خداوند است كه جايگزينى حكومتى و نظامى به جاى حكومتى ديگر را وعده داده است. لذا، آن خداوندى كه مدبر انسان و جهان است، قادر است روزى وعده ظهور موعود و منجى آخرالزمان را محقق سازد.

موعود: صرف نظر از بيانات كلى، آيا به صورت واضح تر و مشخص تر قرآن به امر ظهور موعود اشاره دارد؟

محمدى عراقى: بله، در قرآن، اشارات بسيارى آمده كه ائمه معصومين، عليهم السلام، در روايات خود، آن اشارات را صريحا مرتبط با موضوع موعود آخرالزمان دانسته اند.

موعود: لطفا نمونه هايى را ذكر بفرماييد.

محمدى عراقى: خداوند با بيانى تمثيلى به اين موضوع اشاره دارد و قرآن مى فرمايد:

«إِنَّعِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً»[٣]

خداوند در اين آيه اشاره به ماههاى دوازده گانه دارد، و بيان مى كند كه نزد خداوند تعداد ماهها دوازده تا است. روايات اين آيه را تفسير نموده اند و منظور از ماههاى‌