گروه از مستضعفانى كه خداوند اراده كرده است كه به آنها نعمت پيشوايى زمين را بدهد، آنهايى هستند كه در برابر ظلم ظالمان و كفر كافران تسليم نمى شوند و ناتوانى آنها در برابر دشمن قهرى بوده است نه با سوءاختيار خود! و اينها هستند كه خداوند وعده پيروزى آنها را داده است.

٤. مصاديق اين آيه‌

تا به حال مشخص شد اراده الهى بر اين است كه مستضعفان وارث زمين شوند، و شكى نيست كه اگر اراده خداوند به چيزى تعلق بگيرد، آن امر محقق خواهد شد. (إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ)[١]

اما آيا تاكنون اين وعده الهى تحقق يافته است يا نه؟ و در صورت تحقق اين وعده چه كسانى، از مصاديق آن هستند؟

همان طور كه گفته شد، خداوند اين آيه را هنگام بازگويى ماجراى دوران ستمگرى فرعون نسبت به بنى اسرائيل بيان كرد و همين گروه مصداق بارز اين آيه هستند كه با يارى خداوند حكومت فرعون نابود شد و بنى اسرائيل وارث زمين شدند، خداوند در اين باره مى فرمايد:

«وَأَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِينَ كانُوا يُسْتَضْعَفُونَ مَشارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغارِبَهَا الَّتِي بارَكْنا فِيها وَ تَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنى‌ عَلى‌ بَنِي إِسْرائِيلَ بِما صَبَرُوا وَ دَمَّرْنا ما كانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَ قَوْمُهُ وَ ما كانُوا يَعْرِشُونَ»[٢]

ما مشرقها و مغربهاى پربركت زمين را به آن قوم تضعيف شده واگذار كرديم، و وعده نيك پروردگارت بر بنى اسرائيل، به خاطر صبر و استقامتى كه نشان دادند، تحقق يافت و آنچه كه فرعون و قومش ساخته بودند و عمارت و كاخهاى باعظمت آنهارا نابود كرديم.

مراد از مشارق و مغارب، سرزمين مصر و شام است كه تحت سلطه فرعونيان بود و بنى اسرائيل بر آن حاكم شدند.

نمونه ديگر آن، حكومت پيامبر اسلام، صلى الله وعليه وآله، است كه پس از سالها تلاش و مبارزه و تحمل شكنجه هاى طاقت فرسا و محاصره اقتصادى و هجرت و جهاد، سرانجام اسلام و معارف الهى از جزيرة العرب به تمام نقاط جهان گسترش يافت، و اين در حالى بود كه در اوايل بعثت، مسلمانان از نظر نيرو، تعدادشان كم، و از نظر قدرت، ضعيف بودند و در ناامنى و ترس بسر مى بردند. همچنان كه خداوند اين موضوع را در سوره انفال آيه ٢٦ به ياد مسلمانان مى آورد.

به هر حال اين سنت الهى است كه در هر زمان و مكانى كه شرايط فراهم گردد، اراده الهى نيز بر اين قرار مى گيرد كه به وعده خود عمل كند و حق بر باطل پيروز شود همچنان كه امام زين العابدين (على بن الحسين، عليه السلام) در روايتى مى فرمايد:

«والذى بعث محمدا بالحق بشيرا و نذيرا ان الابرار منا اهل البيت و شيعتنا بمنزلة موسى و شيعته و ان عدونا و اشياعهم بمنزلة فرعون و اشياعه»[٣]

قسم به كسى كه محمد، صلى الله و عليه وآله، را بحق مبعوث كرد تا بشارت دهنده و انذاركننده باشد، نيكان از مااهل بيت و شيعيان آنها به منزله موسى، عليه السلام، و پيروانش و دشمنان ما و تابعان آنها به منزله فرعون و تابعان آن هستند.

پيام اين روايت اين است كه خط موسى، عليه السلام، و فرعون در همه اعصار و قرون جريان دارد و اهل بيت پيامبراسلام، صلى الله وعليه وآله، و شيعيان آنها يكى از مصاديق آن هستند كه بر اثر برترى جوييهاى ستمگران زمان خود در حالت استضعاف قرار دارند ولى سرانجام وارث زمين خواهند شد. از امام صادق، عليه السلام، در اين باره روايتى نقل شده است كه مى فرمايد:

«ان فرعون قتل بنى اسرائيل فظفرالله موسى بفرعون و اصحابه حتى اهلكهم الله و كذلك‌