ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧٥ - ٦ روابط پيش از ازدواج
خانواده در جامعه ايران معاصر (٣)
ابراهيم منتظر قائم
٦. روابط پيش از ازدواج
يكى از آسيبها و ناهنجارىهايى كه آينده خانواده در «ايران» را تهديد مىكند، افزايش روابط نامشروع با جنس مخالف است كه اين روابط از يك چت ساده در فضاى مجازى تا برقرارى ارتباط جنسى در نوسان است.[١] هشدارها درباره افزايش روابط پيش از ازدواج در ايران كه زنگ خطرى براى دگرگونى نهاد خانواده به شمار مىآيد، از اواخر دهه هشتاد و اوايل دهه نود آغاز شد. پژوهشهايى كه در اين دوره انجام شد، بيانگر اين بود كه با وجود اعمال سياستهاى كنترلى و سختگيرانه در دهه شصت و هفتاد، جامعه ايران دستخوش تغييرات اجتماعى بنيادين شده و با ظهور نسل جديدى از جوانان شهرى با ارزشها و باورهاى متفاوت، نگرشها و رفتارهاى جديدى در زمينه ازدواج و تشكيل خانواده شكل گرفته است.[٢] در برخى از پژوهشها هم به طور صريح، به افزايش روابط پيش از ازدواج در ايران اشاره و اعلام شد كه امروز تفاوت در نگرش به نحوه رابطه با جنس مخالف، به يكى از اصلىترين كانونهاى مناقشه بين نسلى در خانوادههاى شهرى، بدل شده است.[٣]
در پژوهشهاى يادشده، همچنين به گونههاى متفاوت روابط جنسى پيش از ازدواج در ايران، پرداخته و اعلام شد كه در حال حاضر در ايران، دستكم شش الگوى روابط پيش ازدواج قابل شناسايى است:
١. روابط آزاد (الگوهاى روسپىگرى)؛
٢. روابط صيغهاى؛
٣. روابط دوست دختر- دوست پسر؛
٤. روابط همخانگى؛
٥. روابط ضدّعاشقانه (الگوهاى فريب)؛
٦. روابط مبتنى بر عشق سيّال.
اين الگوهاى گوناگون را مىتوان در زير چتر سه گفتمان از يكديگر مجزّا كرد:
١. «گفتمان پيشامدرن» (روابط دستههاى اوّل و دوم)؛
٢. «گفتمان مدرن» (روابط دستههاى سوم، چهارم و پنجم)
٣. «گفتمان پسامدرن» (روابط دسته ششم).[٤]
تحقيقات مشابه ديگرى نيز در سالهاى اخير انجام گرفته است كه بيشتر با روش كمّى به مطالعه روابط جنسى پيش از ازدواج پرداخته و آمارهاى متفاوت، ولى نزديك به هم را از شيوع اين روابط در جامعه ايران ارائه دادهاند. گرمارودى و همكارانش در تحقيق خود در سال ١٣٨٨، با مطالعه ٢٤٠٠ دانشآموز دبيرستانى (١٤ تا ١٧ سال) به اين نتيجه رسيدهاند كه بيش از ٢٠% آنان رابطه جنسى را در زندگى خود تجربه كردهاند. خلجآبادى و مهريار نيز در تحقيق خود در سال ١٣٨٩ بيان مىكنند كه نزديك به ٢٥% دختران مجرّد دانشجو در دانشگاههاى بزرگ «تهران»، در زندگى خود، به داشتن نوعى رابطه جنسى اشاره كردهاند كه ١٠% آنها به رابطه كامل جنسى ختم شده است. از طرفى، محمّد و همكارانش نيز در تحقيق خود در سال ١٣٨٦ نشان دادهاند كه ٢٨% نوجوانان و جوانان شهرى رابطه جنسى قبل از ازدواج را تجربه كردهاند. همچنين نتايج گزارش «وزارت بهداشت» در سال ١٣٨٦ نشان مىدهد كه حدود ٢٠% پسران و كمتر از ١٠% دختران تا ٢٠ سالگى رابطه جنسى را تجربه مىكنند و حال آنكه بيش از ٣٠% پسران تا ٢٥ سالگى رابطه جنسى پيش از ازدواج داشتهاند.