ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧ - درهاى بيعت با خدا
من از خدا درخواست كردم اين راه را اختصاص به علىّ بن ابىطالب دهد. خداوند نيز چنين كرد.»[١]
بابالله، عين رحمت و لطف خداوند براى آفريدههايش است.
هيچيك از آفريدهها به دليل محدوديت و نقصان ذاتى موجوداتى ممكن و به دليل جامه مادّىاى كه بر تن دارد، از وسعت وجودى لازم براى اتّصال بىواسطه به ذات متعالى خداوند نيست؛ چنانكه چشم آدمى، به دليل محدوديت توانايى و قوّه، قادر به تماشاى بىواسطه خورشيد نيست و هرگونه تقرّب بىواسطه، موجب سوختن موجوداتى همچون انسان مىشود. اين در حالىاست كه ارتقاى مراتب و تجربه كمالات، نيازمند تقرّب به خداوند متعال است. همو كه همه صفات كمالى به نحو مطلق در ايشان ظهور يافته است.
خداوند متعال پنهان از ديدهها، در عين بىنيازى و استغناء از جمله آفريدههايش، نيل بندگان و تقرّب آنان به خود را از مسير و به واسطه ابواب رحمت خود، يعنى پيامبر مكرّم (ص) و اوصيائش قرار داده است.
معناى باب و جنبالله
كفعمى از حضرت باقر (ع) در تفسير اين كلام (جَنْبِ اللهِ)[٢] نقل كرده كه فرمودند:
«معناى آن اين است كه چيزى به خدا نزديكتر از پيامبر نيست و چيزى به پيامبر نزديكتر از وصىّاش نيست. پس او در قرب و نزديكى مانند پهلو است خداوند در اين آيه بيان مىكند:
«أَنْتَقُولَ نَفْسٌ يا حَسْرَتى عَلى ما فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ؛
تا آنكه [مبادا] كسى بگويد: «دريغا بر آنچه در جنب خدا كوتاهى ورزيدم!» يعنى در ولايت اولياى خدا.
آنگاه امام (ع) در معنى باب الله فرمودند:
«معنايش اين است كه خداوند از ديدگاه مردم پنهان است. پيامبر و وصىّ خود را در ميان ايشان قرار داده و احتياجهاى علمى مردم را به ايشان واگذار نموده است. وقتى پيامبر اكرم (ص) به على (ع) علوم و حكمت را آموخت، فرمودند: «من شهر علم و على (ع) در آن است.» خداوند واجب كرده بر مردم، توجّه به جانب على (ع) را در اين آيه: «بدين شهر درآييد، و از هر كجاى آن خواستيد، فراوان بخوريد و سجدهكنان از در [بزرگ] درآييد و بگوييد: [خداوندا!] گناهان ما را بريز. تا خطاهاى شما را ببخشاييم و [پاداش] نيكوكاران را خواهيم افزود.»[٣] و در آيه ديگر مىفرمايد: «از درها به خانهها درآييد.»[٤] يعنى ائمّه (ع)، كه بيوت علم خدا و گنجينه دانش اويند، ابواب الله و داعيان به بهشت و راهنمايان به رستگارى هستند تا روز قيامت.»[٥]
درهاى بيعت با خدا
ابن نباته مىگويد: خدمت حضرت اميرالمؤمنين (ع) نشسته بودم. ابنكوّاء وارد شد و گفت: يا اميرالمؤمنين! معنى اين آيه چيست؟ «و نيكى آن نيست كه از پشتِ خانهها درآييد؛ بلكه نيكى آن است كه كسى تقوا پيشه كند، و به خانهها از درِ [ورودىِ] آنها درآييد.»
اميرالمؤمنين (ع) فرمودند:
«ما آن خانههايى هستيم كه خداوند دستور داده از در آنها وارد شوند. ما باب الله و بيوت او هستيم كه بايد از در اينها به جانب خدا رفت. هر كه با ما بيعت كند و اقرار به ولايت ما نمايد، از درب آن وارد خانه شده و هر كه با ما مخالفت ورزد و ديگرى را بر ما مقدّم دارد، از پشت وارد خانه شده است.»[٦]