ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٩ - زيارت اولياى خدا از راه دور هم اتّفاق مى افتد
چه درجهاى وارد وادى ولايت شود؛ به عنوان مثال، دنيا صراط ماست؛ درجات ما در آخرت تابع اين است كه ما در دنيا، چقدر در راه صراط بودهايم. در قيامت به ما مىگويند، به اندازهاى كه قرآن در انسان تنزّل و تجلّى پيدا كرده است، به همان اندازه درجه داريد. زيارت هم همينگونه است. به اندازهاى كه انسان، زائر مىشود و درهاى محيط ولايت براى انسان باز مىشود (كه اين محيط ولايت عوالمى دارد)، به همان اندازه، درجه پيدا مىكند.
توكّل به خدا، سرمايه انسان در راه زيارت
با اين حال، زيارت، سلوك ما با امام و عهدهايى است كه با امام بستهايم. عهدهاى ما با امام، عهدى مستقل از عبوديّت نيست؛ يعنى بنا بوده است كه ما تبعيّت محض داشته باشيم و آنها ما را در اين وادى راهبرى كنند. ما در اين دنيا، عهدهايمان را با امام جديد مىكنيم و اين مىشود، زيارت. البتّه زيارت آداب و مناسكى دارد كه بدون آن آداب و مناسك و مقدّمات اين اتّفاق نمىافتد؛ ولى اگر كسى جزو مؤمنان بود و آداب را رعايت كرد، متناسب با مراتب، وارد اين وادى مىشود. در اين راه، سرمايه انسان فقط توكّل به خداست. كسى كه مىخواهد پا در وادى ولايت نهد، جز با توكّل شدنى نيست. در زيارت امام رضا (ع)، جملاتى است كه تعبير لطيفى در آن است. قبل از اينكه از در خانهاتان بيرون برويد، اين جملات را بگوييد:
«بسم الله و بالله و الى الله و الى ابنرسول الله، حسبى الله، توكلّتُ على الله، اللّهم اليك توجّهت و اليك قصدت» هشت جمله است و هشت مقام است. اين سير با بسم الله و بالله و استعانت من الله واقع نمىشود و اين وادى، وادىاى نيست كه با توان ما درك شود و سير براى ما اتّفاق نمىافتد. اين سفر به سوى كجاست؟
«بسم الله و بالله و الى الله» به سوى خداى متعال و ابنرسولالله است. سرمايه ما چيست؟ «حسبى الله، توكّلت على الله» يعنى زائر سرش را به خدا مىسپارد و در اين وادى، با اعتماد قدم مىگذارد. انسان بايد سر به خدا بسپارد و برود. «اللّهم اليك توجّهتُ و اليك قصدتُ» و مقصد ما در اين سفر، «إليك أَرَدتُ وَ ما عِندَكَ قَصَدتُ». از در خانه وقتى مىخواهى بيرون بيايى، بايد اين باشد و اگر زائر، زائر باشد در هر قدمى كه به سوى زيارت برمىدارد، حجابى برداشته مىشود و در هر قدم، زيارتى اتّفاق مىافتد كه ثواب حجّ عمره را دارد. اگر اينطور شد، «فاذن لى يا مولاى فى الدخول أفضلَ ما أذنت لأحدٍ من اوليائِك»؛ تفضّلًا به او اجازه ورود خاص مىدهند، درهاى حرم باز مىشود كه باطن بيتالنّور است.
سقف حرم، عرش خدا
حرم ائمّه (ع) سقف ندارد؛ از جمله حرم امام رضا (ع). روايت داريم بيوت ما سقف ندارد و سقفشان عرش است. در خانههاى ديگر اگر انسان بالا رود، به سقف دنيا مىخورد. اينجا حجاب دنيا نيست؛ بنابراين كسى كه حرم برود «من زار الله فوق كرسيه فى عرشه». وقتى وارد اين وادى شويد، سير در وادى نور آغاز مىشود و اجازه رفعت و ذكر حضور به انسان داده مىشود تا چقدر انسان بتواند در زيارت سير كند. خبرى كه در اين بارگاه است، آنقدر اهميّت دارد كه «مختلف الملائكه» است؛ يعنى ملائكه از عالم ملكوت سرازير مىشوند. از اين لطيفتر «مختلف الانبياء» است. انبياء در آن، رفت و آمد مىكنند و ١٢٤ هزار پيامبر شبهاى جمعه مىآيند و يك خبرى اينجا اتّفاق مىافتد. پس سهم ما از اين خبرها به اندازهاى است كه از ما حجاب را بر مىدارد و ما زائر مىشويم. البتّه اگر كسى اهل اعتماد و اميد بر حضرت حق و گشادهدستى ائمّه باشد، بهره بيشترى مىبرد؛ امّا براى اينكه بركات زيارات شامل حال ما شود، بايد آداب زيارت رعايت شود؛ زيرا خودش يك سلوك كامل است. در واقع، زيارت سير در وادى توحيد، موّحد شدن و سير به طرف امام و تجديد عهدهاست كه بايد آداب آن رعايت بشود و عوالم قبل و بعد از ما هم در آن مؤثّر است و اين آداب اگر رعايت شد، آن عهدنامه ما با امام تجديد مىشود و آن مىشود زيارتنامه ما. اگر كسى اين زيارتنامه را خوب بخواند، در هر سلام، سلوكى با امام دارد و بابى از توحيد و ولايت به روى او باز مىشود. اين اجمالى از زيارت است و اگر زائر زيارت را درك كرد، بايد تا ابد در آن وادى بماند و نبايد از آن وادى بيرون بيايد. اگر از وادى ولايت، درى به سوى انسان باز شد، بايد مراقب باشد حجابهايى كه از انسان برداشته مىشود و باطن وادى ولايت و درهاى غيب حقيقت كه به روى او گشوده مىشود، باز بماند.
زيارت اولياى خدا از راه دور هم اتّفاق مىافتد
البتّه حضور در حرم رضوى يك فضيلت خاص دارد؛ ولى زيارت اولياى خدا مختص به راه نزديك نيست و همين ارتباط از راه دور هم برقرار مىشود. در روايات، در باب سيّدالشّهدا (ع) ديدهايد كه فرمودند، «آيا هرروز به زيارت جدّم مىروى؟» گفت: من راهم خيلى دور است. فرمودند:
«هرروز به بلندى برويد و به راست و چپ آسمان نگاه كنيد و بگوييد: «السّلامُ عَلَيكَ يا أبا عَبدِالله السّلامُ عليكُم وَ رَحمَة اللهِ وَ بَرَكاتُهُ» كه ثواب يك حجّ عمره مقبول را دارد.»
زيارت اولياى خداى از راه دور هم اتّفاق مىافتد و ارتباط برقرار مىشود. همينكه شما زيارت زائران را دوست داشته باشيد، در ثواب آنها شريك مىشويد؛ مثلًا كسى نماز شب مىخواند و شما نماز شب او را دوست داريد، پس شما در ثواب نماز شب او شريك هستيد. البتّه خدا از ثواب آنها كم نمىكند؛ بلكه از پيمانه آنها، چيزى به شما هم مىدهد و اگر كسى كار بدى را هم دوست داشته باشد، گرفتار جرم آن هم مىشود. اينكه مىگويند، معروف را با قلب خودتان دوست داشته باشيد؛ يعنى همين. اگرانسان زائران و زيارت آنها را دوست دارد، در ثواب زيارتشان شريك است، چه دور باشد چه نزديك. فردى به اميرالمؤمنين، على (ع) گفت: اى كاش برادرم بود و پيروزى شما را در جنگ جمل مىديد. امام فرمودند: «آيا او دلش با ماست؟» گفت: بله. امام فرمودند: «اقوامى با ما هستند كه هنوز به دنيا نيامدهاند، چون دلشان با ماست.» اگر دلتان با حضرت معصومه (س) باشد، ميهمان حضرت هستيد.