ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٥ - الف برخى نكات اين حديث
يك سبو معرفت
آيا مرا مىشناسى؟
مرتضى مهدوى يگانه
كنكاشى پيامواره در احاديث مهدوى
طريف ابونصر مىگويد: به محضر شريف صاحبالزّمان (عج) رسيدم. حضرت فرمودند:
«أَ تَعْرِفُنِى؛ آيا مرا مىشناسى؟»
عرض كردم: بله.
فرمودند: «مَنْ أَنَا؛ من چه كسى هستم؟»
گفتم: شما سيّد من و فرزند سرور من (امام حسن عسكرى (ع)) هستيد.
فرمودند: «از اين موضوع سؤال نكردم.»
عرض كردم: فدايت گردم! خودتان بيان فرماييد.
فرمودند:
«أَنَا خَاتَمُ الْأَوْصِيَاءِ وَ بِى يَرْفَعُ اللَّهُ الْبَلَاءَ عَنْ أَهْلِى وَ شِيعَتِى الْقُوَّامِ بِدِينِ اللَّهِ.»[١]
ابىنصر ظاهراً خادم حضرت بوده و در زمان غيبت صغرى مىزيسته است.
الف: برخى نكات اين حديث
١. گاهى اوقات، ائمّه، خود زمينه معرفتزايى و بصيرتافزايى دوستان و شيعيان خويش را فراهم مىآورند و اين از لطف و كرامت ايشان سرچشمه مىگيرد. در واقع، اين امر، ظهور ربوبيّت خداى متعال به دست ولىّ اعظم خويش براى رشد و تعالى بندگان است. امامشناسى از مهمترين موارد اين معرفت و بصيرت است. بايد دانست، اين مسئله در زمان غيبت كبرى (در زمان ما) از طريق الهامات و القائات قلبى و معرفتى و به تعبير قرآن «هدايت به امرِ» امام صورت مىپذيرد؛
٢. مسئله مزبور اگرچه لطف و عنايت امام است، امّا طرف مقابل بايد اين زمينه، عطش و قابليت را در خود به وجود آورد تا لطف امام كه هميشگى است به انسان معطوف گردد. بىترديد امام اگر لياقت و تشنگى نسبت به شناخت را در ما ببيند، قطعاً به مقتضاى رحمت خويش از آن القائات و الهامات به ما ارزانى خواهد داشت؛
٣. به همين دليل، امام از دوستان خود انتظار دارد آنان خواستار اين معارف و حقايق باشند و نسبت به آنها عطش نشان دهند و اين معارف گمشده آنان باشد (لَيْسَ عَنْ هَذَا أَسْأَلُك: از اين موضوع سؤال نكردم.» يعنى انتظار دارم منظورم را رديابى و وقتى اينگونه سؤال مىكنم، جايگاه من به عنوان امام و ولىّ اعظم الهى در جهان را درك كنى)؛
٤. شيعه بايد خواستن و تشنگى خود را ابراز دارد و از امام درخواست كند آن معارف را به او بياموزد (جُعِلْتُ فِدَاكَ فَسِّرْ لِى؛ فدايت گردم! برايم بيان بفرماييد.) اين نظام معرفتى در همين زمان غيبت نيز برقرار است؛ يعنى اگر كسى واقعاً خواهان معرفت باشد و از امام خود آن را بخواهد، امام حتماً به او القا خواهد كرد؛ چنانكه حضرت خود فرمودند؛